منداڵ نه‌بوون و هۆكاره‌كانی و ڕێگاكانی چاره‌سه‌ركردنی .

هەواڵی / 7/1/2017 1043 جار بینراوە

منداڵ نه‌بوون و هۆكاره‌كانی و ڕێگاكانی چاره‌سه‌ركردنی .
 
شه‌ن پرێس :

 بریتیه‌ له‌ زیاتر له‌ساڵێك پێکه‌وه‌ ژیانی ژن و میرد که‌ مێینه‌که‌ دوگیان نه‌بێت، که‌ئه‌مه‌ش یه‌کێکه‌ له‌گه‌وره‌ترین ئه‌وگرفتانه‌ی که‌ دوچاری خیزان ئه‌بێت ده‌بیته‌ هۆی تێکدانی شیرازه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی و چه‌ندین گیرو گرفتی ده‌رونی و نائومێدی له‌ژیان و له‌ هه‌ندێك کاتدا جیابونه‌وه‌شی لیئه‌بێته‌وه.
هه‌رچه‌نده‌ ئه‌مرۆ زانستیانه‌ زۆر رێگاهه‌یه‌ بۆئه‌وه‌ی مێینه‌ دوگیان ببێت و مندالی ببێت به‌ڵام هه‌ندێکیان وه‌ك مۆرال یاخود ناوێرن خۆیان له‌ قه‌ره‌ی ئه و رێگایانه‌ بده‌ن،هه‌ندێک جاری دی که‌م تازۆرێک ئاسانکاری کراوه‌ بۆ ئافره‌تان که‌ دوگیان ببن و مندالیان ببێت.

ئه‌گه‌ر بیت و زانستیانه‌و به‌ جودا کۆئه‌ندامی زاوزیی نیرو مێ شیبکه‌ینه‌وه‌ و باشتر له‌ باری ده‌رونی و هۆرمۆنی هه‌ردوکیان ورد بینه‌وه،ئه‌وسا بۆمان ئاشکرا ئه‌بێت که‌ زۆر کات هۆکاری مندال نه‌بون ئه‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ پیاوان نه‌ک بۆ ژنان، به‌ڵام له‌زۆر کۆمه‌ڵگادا به‌هۆی ئاستی نزمی نه‌خوینده‌واری و تێنه‌گه‌یستنه‌وه‌ هه‌رده‌م ئافره‌ت ئه‌بیته‌ قوربانی و له‌و هه‌ل ومه‌رجه‌ ناسکه‌یدا مامه‌ڵه‌یه‌کی زۆرخراپ و رقو کینه‌ و زۆر به‌ جیاواز مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا ده‌کرێت.

ئه‌وه‌ی راستی بێت له‌کاتی له‌دایك بوندا هێلکه‌دانه‌کان نزیکه‌ی (یه‌ك ملیۆن) هێلکه‌ی پێگه‌یویان تێدایه‌ و نزیکه‌ی(پێنج سه‌د هه‌زاریان) گه‌شه‌ده‌که‌ن و ده‌بنه‌ هیلکه‌ خانه‌ که‌ پاشتر ده‌پیتێن، له‌ ناوه‌راستی خولی مانگانه‌دا کیسه‌ی هێلکه‌یه‌ك ده‌ته‌قێت و ئه‌و هێلکانه‌ی که‌ پێگه‌یون ده‌که‌ونه‌ که‌ناڵی هێلکه‌دانه‌وه،به‌مه‌ش ده‌گوترێت هێلکه‌دانان، له‌م کاته‌شدا نزیکه‌ی نیو پله‌ گه‌رمی له‌شی ئافره‌ت به‌رز ئه‌بیته‌وه‌و تاوه‌کو چه‌ند رۆژێك پێش ته‌واو بونی خوله‌که‌ به‌رده‌وام ئه‌بێت.

هێلکه‌دانه‌کان ژماره‌یه‌ك کیسه‌ هێلکه‌ی تێدایه‌ له‌هه‌ر کیسه‌یه‌کدا هیلکه‌یه‌ک هه‌یه‌ له‌و خوله‌شدا ژماره‌یه‌ك هێلکه‌و کیسه‌ هێلکه‌ گه‌وره‌ ئه‌بن و نزیکه‌ی 3-5 رۆژ ده‌خایه‌نێت تاوه‌کو هێلکه‌کان به‌م که‌ناڵانه‌دا ده‌گه‌نه‌ منداڵدان، بۆئه‌وه‌ی پیتاندن روبدات و له‌م کاته‌دا پیێویسته‌ تۆوی نێرینه‌ بگاته‌ نیو که‌ناڵی هێلکه‌دان،کاتێک هێلکه‌ له‌ هێلکه‌دانه‌کانه‌وه‌ به‌ره‌و منداڵدان ده‌گوێزرێنه‌وه‌ و له‌وێدا تۆو هێلکه‌ توشی یه‌کتر ده‌بن،پاشان هێلکه‌دانان ئه‌بێت له‌ماوه‌ی یه‌ك رۆژدا هێلکه‌ بپیتێت، ئه‌گه‌ر پیتاندن روینه‌دا ئه‌وا ژن سکی پر نابێت و مانگی داهاتو خوله‌که‌ دوباره‌ ئه‌بیته‌وه.

هه‌ردوو هیلکه‌ دانه‌کان هۆرمۆنی زایاندن ده‌رده‌ده‌ن، هه‌ندێك له‌ توێژه‌ره‌وان ئه‌و راستیه‌یان سه‌لماندوه که‌له‌نێوان(6) پیاودا یه‌کیکیان گیروگرفتیان هه‌یه‌و ناتوانن مندال دروست بکه‌ن، هه‌ندێکی دیش ده‌ڵێن له%30 هۆی مندال نه‌بون ئه‌گه‌ریته‌وه‌ بۆ پیاوان و له%30 بۆ ژن و له‌وانه‌شه‌ هه‌ندێك جار هۆکاره‌که‌ی نادیار بێت ونه‌دۆزریته‌وه،هه‌ربۆیه‌ ئه‌و رێژانه‌ی که‌ باسمان کرد وامان لیئه‌کات کوێرانه‌ بریار نه‌ده‌ین و تێستی هۆرمۆنی بۆهه‌ردوو لا بکرێت و تێستی تۆویش بۆ پیاوان ئه‌نجام بدرێت.

هۆکاره‌کانی مندال نه‌بون له‌ ژناندا،،،،،
-ئه‌نجام نه‌دانی کرداری پیتاندن له‌نێوان تۆوو هێلکه‌دا.
-که‌می یان نه‌بونی رێره‌وی بۆریه‌کانی هێلکه‌دان.
-تێکچونی هێلکه‌ کردنه‌ده‌ره‌وه‌ له‌ هێلکه‌دانه‌کاندا.
-ته‌مه‌ن،ئه‌و ژنانه‌ی ته‌مه‌نیان له‌سه‌رو(40) ساڵانه‌وه‌یه‌ له‌ (3) ژندا دوانیان مندالیان نابێت.
-مندال له‌بار چون.
-ماسولکه‌ گرێیی سه‌رمندالدان.
-گۆرانکاریه‌کانی مندالدان.
-بچوکی مندالدان.
-سکپری ده‌ره‌وه‌ی مندالدان.
-نه‌خۆشیه‌ درمه‌ زایه‌ندیه‌کان
-هۆیه‌ نه‌زانراوه‌کان.

هۆکاره‌کان له‌پیاواندا،،،،،
توێژه‌ره‌وانی یابانی له‌ساڵی 2005 دا جۆرێك پرۆتینیان دۆزیوه‌ته‌وه‌ و ئه‌ڵێن نه‌بونی پرۆتینی جۆری(ئیزۆمۆ) که‌ ده‌ترنجێته‌ ناو هێلکه‌وه‌ ده‌بیته‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ پیاو نه‌توانێت منداڵ دروست بکات.

- رێگر له‌ تۆو که‌ناڵه‌کان.
- گرفتی به‌رگریزانی.
- تێکچونی هۆرمۆنی.
- تێکچونی تۆو هاتنه‌وه‌.
- چاره‌سه‌ر کردنی سه‌ره‌تان به‌ده‌رمان یاخود به‌ تیشك.
- نه‌خۆشیه‌ درمه‌ زایه‌ندیه‌کان(کلامیدیا)
- فتقی گونه‌کان.
- گرفتی ده‌رونی.
- هۆی نه‌زانراو.

هه‌ندێك جار هۆی مندال نه‌بون ده‌گه‌ریته‌وه‌ بۆ تێکه‌ڵ بونی هۆکاره‌کانی ژن و پیاو وه‌ هه‌ندێك جاریش هیج هۆکارێك نادۆزرێته‌وه‌ بۆ نه‌پیتاندن ئه‌وسا به‌ نه‌پیتاندن ناو ئه‌برێت.

ئه‌وه‌ی شایه‌نی ئاماژه‌ پێکردنه‌ توێژه‌ره‌وانی فیله‌ندی له‌ مانگی 9 ساڵی 2006دا رایان گه‌یاند که‌ ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌کانیان ده‌یسه‌لمێنن که‌ ئه‌وکه‌سانه‌ی قه‌ڵه‌ون و کێشیان زیاده‌ له‌ %12 توانای مندال دروستکردنیان که‌م ئه‌بێته‌وه.

چاره‌سه‌ر کردن،،،،
ئه‌وه‌ی شایه‌نی باسه‌ رێگاکانی چاره‌سه‌ر کردن زۆرن هه‌رچه‌نده‌ له‌ که‌سێکه‌وه‌ بۆ که‌سێکی دی جیارازه‌و به‌نده‌ له‌سه‌ر هۆی منداڵ نه‌بونه‌که‌و ته‌مه‌نی ژنه‌که‌ و چه‌ند جار هه‌وڵی منداڵ بون و چاره‌سه‌ر کردنیان داوه.ئه‌مرۆ له‌ زۆربه‌ی زۆری کلینکه‌کانی نه‌زۆکیدا ئه‌م جۆره‌ چاره‌سه‌ر کردنانه‌ ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ئه‌درێت.
1- چاره‌سه‌ر کردنی هۆرمۆنی.
2- میکرۆ نه‌شته‌ر گه‌ری(لابردنی برین ورێگری که‌ناڵی تۆو.
3- له‌رێگای سۆنده‌یه‌کی تایبه‌ته‌وه‌ تۆماو (له‌کاتی هێلکه‌کردنه‌وه‌دا)ده‌کرێته‌ منداڵدانه‌وه.
‌. 4- پیتاندن له‌ شوشه‌دا، به‌مه‌س سپیرمێکی باش هه‌ڵده‌بژێرێت و پاشتر به‌هۆی ده‌رزیه‌کی تایبه‌ته‌وه‌ سپیرمه‌که‌ ده‌کرێته‌ هیلکه‌ ده‌رکراوه‌کانه‌وه، ماوه‌ی 2-3 رۆژ پاش پیتاندنه‌که‌ له‌رێگای سۆندیه‌کی تایبه‌ته‌وه‌ ده‌کرێته‌ منداڵدانه‌وه‌، ئه‌مه‌س له‌وکاته‌دا به‌کار ده‌هێنرێت که‌ ژن و پیاو توانای پیتاندنیان نه‌بێت.‌‌
5- ئه‌گه‌ر هاتو پیاو سپێرمی که‌م بوو یاخود نه‌بێت ئه‌وا ئه‌توانرێت به‌ده‌رزی له‌ گونه‌کانه‌وه‌
ده‌ربهێنرێت و پاستر سودی لێوه‌ر بگیرێت.
6- هه‌روه‌ها چاره‌سه‌ر کردنی گرفته‌ ده‌رونیه‌کانی .



زۆرترین بینراو