#ڤایرۆسی کۆرۆنا

زانیاری نوێی و گرنگ لەسەر تیرۆركردنی سەردەشت عوسمان له‌لایه‌ن ماڵی بارزانییه‌وه‌ ئاشکرا ده‌بێت

هەواڵی / 13/7/2020 1144 جار بینراوە

“من عاشقی کچەکەی بارزانیم”
زانیاری نوێی و گرنگ لەسەر تیرۆركردنی سەردەشت عوسمان له‌لایه‌ن ماڵی بارزانییه‌وه‌ ئاشکرا ده‌بێت

شه‌ن پرێس، تەڤدا پرێس
دوای ئەوەی نازناوی نووسەری بابەتی: (من عاشقی کچەکەی بارزانیم) کە سەردەشت عوسمانە و بەناوی (سەڕۆ سەردەشت) ئەو وتارەی نووسیوە، ئەویش لە رێگای هاوڕێیەکی خۆی، کە خۆی ناوەکەی لادرکاندبوو، هەروەها لە وەڵامێکدا کە بۆ رەخنەگرێکی سەر بە پارتیی کە داوای لێکردبوو ناوی خۆی ئاشکرا بکات، ئیتر بە وێنەی خۆیەوە وەڵام دەداتەوە و لە ماڵپەری کوردستان نێت ئاشکرای دەکات، تەنانەت ئەوەش باس دەکات کە خاوەنی چەندین ووتار و نوسینی تەنز ئامێزە لەسەر خانەوادەی مەسعودیمەلا مستەفا، بۆیە ماڵی مەسعود بڕیار دەدەن، کە لە ناوی ببەن، چونکە لەم سەردەمدا ئەو نووسینانەی شەهید سەردەشت بە کوفرێکی زۆر گەورە لێک دەدرایەوە، بۆ ئەمەش ئاگاداری پاراستن دەکەنەوە، تا بیخەنە ژێر چاودێری و دوایی تیروری بکەن.

بەدواچوون و زانیاری کۆکردنەوە لەسەر شەهید سەردەشت

لەسەر چۆنێتی تیرۆرکردنەکەی زۆری لەسەر نووسراوە و لێکدانەوە و ناوی چەند کەسێک لەوانەی لەناو دەزگای پاراستن کە بەو کارە هەڵساون وەکو بکوژەکەی ئاشکراکراوە، بەڵام لەم دواییەدا تەڤدا ، توانی چەند زانیارییەکی تەواو لەسەر چۆنێتی رووداوەکە و تیرۆرکردنەکەی دەست بکەوێت، ئەویش لە رێگای سەرچاوەی بڕواپێکراوی ناو دەزگای پاراستن.

بەهادین حەمەسەعید

لەم بارەوە دەزگای ئاسایشی پاراستن، بەسەرپەرشتی (بەهادین حەمە سەعید) کە ئیستا پلەی لیوایە و جێگری عسمەت ئەرگوشیە لە ئاسایشی گشتی کە ئەوکات تازە لە پاراستنی بەغداهاتبۆوە هەولێر، ئەم بەهادینە را دەسپێڕن کە بەدواچوونی وورد لەسەر جمو جۆڵەکانی شەهید سەردەشت، کە ئەو کاتە پەیامنێر و نوسەری کوردستانپۆست بوو، تەنیا لە ماڵەوە بۆ زانکۆ هاتوچۆی دەکرد ، کاری بەهادین حەمەسەعید ئەوە بووە، کە کاتی هاتنە دەرەوە و هاتووچۆ و رۆیشتن بۆ ئەم لاو ئەولا دیاری بکات، تا رۆتیناتی تەواویی هاتووچۆکانی بزانن. دواتر کاری ئەو تیمەی پاراستن بە راپۆرتیک بەمە تەواو دەبێت و ئاڕاستەی سەروی خۆیانی دەکەن.

رۆژی دیارییکراو (4/ 5 / 2010) سێ سەیارە، کە دوانیان لە نزیک زانکۆ دەوەستن و چاوەڕوانی هاتنە دەرەوەی شەهید سەردەشت دەکەن، هەر لەگەڵ هاتن و نزیکبونەوەی لە کۆلیژی ئادابی زانکۆی سەلاح الدین، بە زۆر و بە پاڵ دەیخەنە نێو ئوتۆمبیلێکەوە و دەیفڕێنن، بەرەو موسڵ دەیبەن، بۆ ڕؤژی دواتر تەرمەکەی نزیک مەڵبەندی یەکێتی لە موسل بە کوژراوی دەدۆزرێتەوە کە دووگوللە لە نێو دەمی درابوو.

بەختیار نەجەفی و موقەدەم نەسرەدین

ئەو تیمەی کە شەهید سەردەشتیان رفاند کێ بوون؟
بە پێی ئەو بەدواچوون و زانییاریانەی لەم دواییەدا بە ماڵپه‌ڕه‌كه‌ درا، کە بۆ یەکەم جار ئەو زانیاریانە بڵاو دەکاتەوە، ئەو تیمەی کە شەهید سەردەشتیان ڕفاند و تیرۆریان کرد، بەسەرپەرشتی تاوانبار (علمی حه‌سه‌ن ئه‌سمه‌ر).

علمی حه‌سه‌ن ئه‌سمه‌ر سلوری کێیە؟
علمی حه‌سه‌ن ئه‌سمه‌ر خه‌ڵكی گوندی (سلوری)یه‌ لە ده‌ڤه‌ری مزوری باڵا، لەسەردەمی بەعسدا دانیشتوانی ئەو گوندە، له‌ هه‌ڵمه‌تی راگواستنی رژێمی به‌عسدا له‌ ساڵی حه‌فتاكان ده‌گوازرانه‌وه‌ بو كۆمه‌ڵگا‌ی قوشته‌په.‌ كومه‌ڵگه‌ی قوشته‌پهش‌ سێ به‌شه‌. علمی حه‌سه‌ن سلوری، له‌و به‌شه‌دا بوو، كه‌ له‌ 1983 به‌ر جینوسایدی بارزانیه‌كان نه‌كه‌وتن، له‌وانه‌ بوون كه‌ مسته‌شار و ره‌فیق حیزبی بوون. ئێستا زورینه‌یان له‌ سلكی عه‌سكه‌ری و ئه‌منی پارتی کار دەکەن!
علمی حه‌سه‌ن ئه‌سمه‌ر پیاوی دەزگا ئەمنیەکانی بەعس بووه‌، یه‌كێك بوو له‌وانه‌ی پێشڕه‌وی مه‌فره‌زه‌كانی به‌عسی ده‌كرد بۆ جینوسایدكردنی بارزانیه‌كانی قوشته‌په‌ .
شایانی باسە له‌ ساڵی 1995 مه‌فره‌زه‌یه‌كی یه‌كێتی - كه‌رتی بارزانیه‌كان- علمی حه‌سه‌ن ئه‌سمه‌ر له‌ هه‌ولێر دهی‌گرن و دیبه‌نه‌ قوشته‌په‌، سه‌عاتێك زیندانی ده‌كه‌ن و لێیده‌ده‌ن له‌سه‌ر كاری سیخوری بو به‌عس و ده‌ستدرێژی له‌سه‌ر خه‌لكی قوشته‌په‌، به‌ڵام دوایی به‌ فه‌رمانی نه‌وه‌ی خورشید رێبه‌ری روحی بارزانیه‌كان ئازاد ده‌كرێت و ناسنامه‌ی پارتی له‌ گیرفانی داده‌بێت و پێده‌ده‌نه‌وه‌.
له‌ ساڵی 1996 له‌ رێگه‌ی محمد سلیم سلوری كه‌ خزمی خۆی بوو، به‌رپرسێكی عه‌سكه‌ری پارتی بوو، ده‌برێته‌ لای مه‌سعود بارزانی كه‌ پله‌یه‌كی عه‌سكه‌ری پێبدرێ، به‌و پێیه‌ی پێشتر راهێنانی عه‌سكه‌ری كردبوو له‌ ناو به‌عس و عه‌ره‌بیشی ده‌زانی ، مه‌سعود بارزانیش رێكه‌وتنێكی له‌گه‌ڵ ده‌كات و ده‌ینێرێته‌ به‌شی رێكخستن، راده‌سپێدرێت بۆ کاری رفاندن و تیروكردنی نه‌یاره‌كانی پارتی، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش یه‌كه‌م كاری علمی سلوری، رفاندنی به‌رپرسی كه‌رتی بارزانیه‌كان ده‌بێت له‌ ناو یه‌كێتی له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی قوشتیه‌ و هه‌ڵده‌ستێ به‌ رفاندنی سالح حه‌سه‌ن دلانی. به‌م کارەی مه‌سعود بارزانی بڕوای پێدێنێت و ده‌بێته‌ سه‌ره‌تای رێكه‌وتنه‌كه‌ بو تیروركردنی نه‌یاره‌كانی تری پارتی..
علمی حه‌سه‌ن ئه‌سمه‌ر چەندین ساڵ به‌رپرسی لیژنه‌یه‌كی تایبه‌تی تیرۆری نەیارانی ماڵی مەلامستەفا بووە له‌ هه‌ولێر و موسل بەڵام لە ژێرەوە هەر پەیوەندیی بە بەعسەوە مابوو، کاری بۆ دەزگا ئەمنیەکانی بەعسیش دەکرد، تا روخانی رژێمی بەعس بە تەواویی لە ساڵی ٢٠٠٣ نەما و رووخا.
له‌ 31 ئاب دا، رولێكی قیزه‌ون ده‌بینێ له‌ كوشتنی پێشمەرگەکانی یەکێتی به‌ تایبه‌ت ئه‌و پێشمەرگانەی، کە شه‌ری ده‌بابه‌كانیان ده‌كرد، تا چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نیان پێنه‌ده‌ما، علمی و (سلێمان)ی برای ده‌ستپێشخه‌ر بوون له‌ كوشتنیان به‌ چاوساغی بۆ چه‌ند سه‌ركرده‌یه‌كی له‌شكری به‌عس. ساڵی 2003 و دوای كه‌وتنی رژێمی سه‌دام حسێن، مه‌سعود بارزانی بانگی ده‌كات به‌ ئامادەبوونی مه‌سروری كۆڕی و سیدادی برای، رایده‌سپێردرێت بو تیرۆكرنی چه‌ند كه‌سایه‌تیه‌ك له‌ نه‌یاره‌كانی خۆی له‌ موسل، له‌ عه‌شیره‌تی هه‌ركی و سورچی و زێباری و چه‌ند عه‌ره‌بێكیش.

بو ئه‌م مه‌به‌سته‌ش مه‌سعود بارزانی لاندگروزێكی جام ره‌ش و بی ئێمێكی ره‌شی پێده‌دات و گروپێك له‌ جه‌لادیشی بو داده‌مه‌زرێنێت و باره‌گایه‌كی نهێنی بۆ ده‌كاته‌وه‌ له‌ گه‌ره‌كی (حی الضباط) لە موسل

ماوه‌یه‌كی زور له‌وێ ده‌مێنێته‌وه‌ به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ ده‌زگای پاراستنی پارتی، چه‌ندین كه‌سایه‌تی لە نه‌یاری ماڵی مەلامستەفا ده‌رفێنێت و ده‌یانكوژێت، زۆریشیان به‌ زیندویی ده‌گرێت و ده‌یانهێننە‌ هه‌ولێر و مه‌سیف له‌ ده‌زگا ئه‌منیه‌كانی پارتی لێکۆڵینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵدا دەکەن، دواتر دەیانکوژن و ته‌رمه‌كانیانیشیان دەبەنەوە موسل و لەوێ فڕێیان دەدەن، ئەوسا پروپاگەندەی ئەوەیان بۆ دەکەن گوایە تیرۆریسته‌ ئیسلامیه‌كان و به‌عسییه‌كان ئه‌و كاره‌یان ئه‌جامداوه‌!

دوای پێكهێنانی فیرقه‌ی زێرینی عێراقی، مه‌سرور بارزانی داوا له‌ فازل به‌رواری ده‌كات له‌ عێراق پوستێكی بو وه‌ربگرێت، دواتر علمی سلوری ده‌كرێته‌ عه‌مید روكن و په‌ڕۆی سوری پێده‌درێت به‌ ساخته‌، ئەمەش بۆ ئەوە بووە، کە له‌وێش چه‌ند كارێك بو پاراستن ئه‌نجام ده‌دات تا نێوانی مالكی و مه‌سعود بارزانی تێكده‌چێت، علمی و چه‌ند كه‌سێك ده‌رده‌كرێن له‌ به‌غدا و ده‌نێردرێنه‌وه‌ بو كوردستان.

دوای ناردنەوەی بە ماوه‌یه‌ك علمی سلوری له‌ پاراستن سه‌رپه‌رشتی كۆمه‌ڵێك لە کاری تیروریستی ده‌كات، له‌وانه‌ش زانیاریمان ده‌ست كه‌وتووه‌ كه‌ خۆی علمی سلوری - به‌ سێ ئوتومبێل كه‌ دوانیان لەبەر دەرگای زانکۆ چاودێر بوون و سه‌رده‌شت عوسمانیان رفاندووه‌ و له‌ بازگەکانی نێوان موسڵ - هەولێر لە چەند بازگەیەک لە هەمان ڕۆژدا بینراون، به هه‌مان ئه‌و ئوتومبێلانه‌ (لاندگروزی جام ره‌ش و BMێکی ره‌ش) ده‌گوازنه‌وه‌ بو موسل وله‌وێش له‌ گه‌ل تیمی پاراستنی موسل كاری ئه‌شكه‌نجه‌دان و تیروركردن و فرێدانی ئه‌نجام ده‌ده‌ن.

گاڵتەجاڕییەکەی مەسرور بارزانی

دوای ئەوەی کەیسی شەهید سەردەشت لە نیو خۆ و دەرەوەدا کاردانەوەی گەورەی جیهانی بەدوادا هات، نەدەکرا لەمە زیاتر بشاردرێتەوە، بەڵام پاساوهینانەوەکەی دەزگای پاراستن زۆر لە خودی تاوانەکە قێزەوەنتر بوو، کە بەپێی زانیاریەکانی بەردەست ئێمە کەوتوە، لەکۆبونەوەیەکی مەسرور بارزانی لەگەڵ بەرپرسە ئەمنییەکانی ئاسایش و پاراستن دا داوا دەکات پێشنیازی خۆیان بدەن، کە چۆن وەڵام بەو ڕەخنانەی لە سەر ئەو کەیسە بدەنەوە، کە هەر بەرپرسەی سەرنجی خۆیداوە بەلام بارزان قەساب پێسنیازی ئەوە دەکات، کە بڵێن گوایا سەردەشت عوسمان پەیوەندی بە ڕێکخراوە تیرورستە توندرەوە ئیسلامییەکانەوە هەبووە و ئەوان بردویانەتە موسڵ و لەوێ تیروریان کردوە، مەسرور ئەو پێشنیازەی پێ دروست دەبێت و دەلێت وا بکەن، ئەوەبوو کوردێکی موسڵیان هێنا بەناوی هیشام کە هاتە سەر کوردستان تیڤێی سیناریویەکی گاڵتەجاریانەی گێرایەوە، بە ئارەزوی دەزگای پاراستن قسەی رێکخست، بەڵام هەر زوو دەرکەوت کە ئەو هیشامە بەر لە تیرورکردنی شەهید سەردەشت خۆی لە زینداندا بووە.


ئەو سەرچاوەیەی زانیارییەکانی بە ماڵپه‌ڕه‌كه‌داوه‌، ئاماژەی بە تاوانێکی دیکە کرد، کە بنەماڵەی بارزانی لە مەسیف  شیوازێکی تیبەتیان هەیە لە گرتن و تیرۆرکردنی نەیارانی خۆیان، لەناو پاراستندا بەشێکی تایبەت هەیە، تەنیا ئەو کەسانە تیرۆردەکەن کە بنەماڵەی بارزانی دەستنیشانیان دەکەن و بە دوژمانی بنەماڵەکەیان دەزانن و لەوێوە فەرمانی گرتن و لەناوبردنیان بۆ دەردەکرێت. تیرۆرکردنی ویداد حسێن تاوانێکی ترە، کە فەرمانەکە لە  ئاسایشت مەسیفەوە دەرچووە، پیاوکوژەکانی پاراستن لەوێوە بۆ دهۆک چوون و ویدادیان تیرۆرکردووە، یەکێک لەوانەی کە بەم کارە هەڵساوە ناوی مەریوان گەردییە.  تایبەتمەندی ئەم جۆرە کارانە ئەوەیە، ئەگەر پاراستن نیازی کوشتنی کەسێکی هەبێت لە هەولێر، بە پیاوکوژێکی دەڤەرێکی تری دەکات، وەکو ئەمەی ویداد حسێن کە بکوژەکە  خەڵکی دەڤەری هەولێرە، هەروەها ئەوەی سەردەشت عوسمانیش خەڵکی ناوچەیەکی تر  بووە.

زۆرترین بینراو