#هەڵبژاردنە ناوخۆییەکانی بزووتنەوەی گۆڕان

ئیعجازی‌ زانستی‌ و لێكوڵینه‌وه‌یه‌كی‌ نوێ‌ له‌ سه‌ر ماوه‌ی‌ مانه‌وه‌ی‌ ڕۆژه‌كانی ده‌جال .

هەواڵی / 2/9/2019 445 جار بینراوە

ئیعجازی‌ زانستی‌ و لێكوڵینه‌وه‌یه‌كی‌ نوێ‌ له‌ سه‌ر ماوه‌ی‌ مانه‌وه‌ی‌ ڕۆژه‌كانی ده‌جال .
هاوری‌ محمد امین فرج

 

شه‌ن پرێس :
پێوویسته‌ سه‌ ره‌ تا ئاماژه‌ به‌ چه‌ ند باسیك بكرێت كه‌ ده‌ بنه‌ به‌ ڵگه‌ بۆ ڕوونكردنه‌وه‌ و سه‌ لماندنی, سه‌ ره‌ تای ئه‌م باسه‌ چه‌ ند زانیاری یه‌ ك پێوو یسته‌ كه‌ به‌ یه‌ كه‌وه‌ به‌ ستراون,

(ده‌ركه‌وتن وهاتنی‌ ده‌ جال)
یه‌ كێكه‌ له‌وڕو داوانه‌ ی‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌می ئه‌ م ئوممه‌ ته‌ دا ڕووده‌ ات،یه‌ كیكه‌ له‌ نیشانه‌ گه‌ وره‌ كانی ڕو ژی‌ دوایی‌، كه‌ گه‌وره‌ ترین فیتنه‌ یه‌ له‌ سه‌ر زه‌وی دا,پیغه‌ مبه‌ ر(د.خ) ده‌ فه‌ رمووێت كه‌ (عمران) ده‌ یگێڕێته‌وه‌واته‌ له‌ دروست بوونی ئاده‌م هه‌ تا قیامه‌ ت هیچ فیتنه‌ یه‌ك نی یه‌ له‌ ده‌ جال گه‌ وره‌ تربێت) (1).
له‌ (ابی‌ ئومامه‌)وه‌ ڕه‌ زا ی خودا ی ڵبێت ده‌ یگێڕێته‌وه‌ له‌ پێغه‌ میه‌ ره‌وه‌ (د.خ) لێ بێت ( خوای گه‌وره‌ هیچ پێغه‌ مبه‌ رێكی‌ نه‌ ناردوه‌ كه‌ ئوه‌مه‌ ته‌كه‌ ی‌ له‌ ده‌ جال ئاگادار نه‌ كردبیت, منیش كۆتایی‌ پێغه‌ مبه‌رانم ئێوه‌ش كۆتایی‌ ئومه‌ تانن وه‌ به‌ دڵنیایی‌ یه‌وه‌ له‌ نێو ئێوه‌ ده‌ رده‌ چێت ) (2). وه‌ سه‌ رجه‌ م پیغه‌ مبه‌ ران سه‌ لامی خودایان لێ بیت ئومه‌ ته‌كه‌ یان لێ به‌ ئاگا هێناوه‌ له‌ مه‌ ترسی‌ ئه‌و ڕۆژه‌ , وه‌ پیغه‌ مبه‌ رمان محمد (درودی‌ خودای لێ بێت) ڕێنمایی‌ كردوو ین چۆن خۆمانی لێ بپارێزین,وه‌ زانیاری ته‌واوی‌ پێ‌ داوین له‌ باره‌ ی‌ ناسینه‌وه‌ و ڕوداوه‌ كانی ئه‌و سه‌ رده‌ مه‌وه‌.

(مێژووی‌ ده‌ جال)
فه‌ رموده‌ یه‌ ك ئاماژه‌ ده‌ كات كه‌ (ده‌ جال ) بینراوه‌ له‌ سه‌ رده‌ می پێغه‌ مبه‌ ردا درودی‌ خودای لێبێت كه‌ قه‌ رمووده‌ یه‌ كیی‌ دریژه‌ ,ئیمامی مسلیم ریوایه‌ تی‌ كردوه‌ به‌ ئه‌ سنادی‌ صحیح به‌ ژماره‌(18ـ78,83)

1_(فاتیمه‌ ی‌ كچی‌ قه‌ یس) ڕه‌ زای‌ خودا ی لێبیت ده‌ یگێڕیته‌وه‌ له‌ پێغه‌مبه‌ره‌وه‌(د.خ)ی‌ لێ‌ بێب: كه‌ ڕۆژێكیان به‌ جه‌ ماعه‌ ت له‌ ڕیزی‌ ژناندا نوێژی‌ ده‌ كرد له‌ دوای پَغه‌ مبه‌ره‌وه‌(د.خ) لێ بێت له‌ مزگه‌وت,كاتێك كه‌ پیغه‌ مبه‌ ر(د.خ) لی بیت له‌ نوێژه‌ كه‌ ی‌ بووه‌ وه‌ له‌ سه‌ ر مینبه‌ ره‌ كه‌ ی‌ دانیشت و پێده‌ كه‌ نی, فه‌ رمووی‌ با هه‌ ریه‌ كێكتان له‌ شوێنی‌ خۆی دانیشێت و هه‌ لنه‌ سێت ,پاشان فه‌ رموو ی ده‌ زانن بو چی‌ كوتانم كردۆته‌وه‌؟ ووتیان خوداو پێغه‌ مبه‌ر باشتر ده‌ زانن فه‌ رمووی سو ێند به‌ خوانه‌ بۆ خوشی‌ و نه‌ بۆ تر س كۆم نه‌ كردونه‌ ته‌وه‌,به‌ لاَم بۆیه‌ كۆم كردونه‌ ته‌وه‌ چونكه‌ (تمیم الداری‌)پیاوێكی‌ دیان بوو هات بۆلام و به‌ یعه‌ تی‌ پێدا م و مسوڵمان بوو ,سوه‌ قسه‌ یه‌ كی‌ بو گێرامه‌وه‌ له‌ گه‌ ل ئه‌وه‌ ی‌ بۆم باس كردن ده‌ رباره‌ ی (مه‌ سیحی‌ ده‌ جال) وه‌ ك به‌ ك وابوون, بۆی‌ باس كردم كه‌ سواری‌ پاپۆرێكی‌ ده‌ ریایی‌ بوه‌ له‌ گه‌ ل(30) پیاو له‌ خێڵی‌ (لخم)و(جزام) پاشان بۆماوه‌ ی‌ مانگێك شه‌ پۆلی‌ ده‌ر یای هێناونی و بردونی,پاشان له‌ نزیك دورگه‌ یه‌ كه‌وه‌ له‌ ده‌ ریا له‌ نگه‌ ری‌ پی‌ گرتون,هه‌ تا خۆر ئاوابوون, ئینجا به‌ به‌ له‌ م له‌ پاپۆره‌ كه‌ دا به‌ زیون, چونه‌ ته‌ دورگه‌ كه‌, ده‌ عبایه‌ كی‌ تونی‌ قژ زۆر به‌ ره‌و پیریان هاتوه‌, پێش و پاشی‌ له‌ به‌ رمووی زور لێك جیا نه‌ ده‌ كرایه‌وه‌ ,ووتمان نه‌گبه‌ ت تۆ چیت؟ ووتی‌ من(جساسه‌م) واته‌ ه‌واڵ به‌ ر ووتمان جساسه‌ چی‌ یه‌؟ ووتی‌ خه‌ ڵكینه‌ ئێوه‌ جاریك بڕۆن بولای‌ ئه‌و پیاوه‌ له‌ و ده‌ یره‌داچونكه‌ زۆر تامه‌زرۆی‌ هه‌واڵتانه‌, كه‌ ناوی پیاوی بر د زۆر ترساین شه‌ یتان بێت, ئیمه‌ ش به‌ په‌ له‌ ڕوِشتین تا چوینه‌ ناو ده‌ یره‌ كه‌ كه‌ سه‌ یر ده‌ كه‌ ین گه‌وره‌ ترین زه‌ لام كه‌ تا ئێستا بینیبێتمان له‌ قه‌ باره‌ دا به‌ توند ترین شیێوه‌ كۆت و زنجیر كرابوو, هه‌ ردوو ده‌ ستی‌ به‌ ستراوه‌ به‌ ملی‌ یه‌وه‌,وتمان ماڵ وێران تۆ كێی؟ ووتی‌ ئه‌وا ئێوه‌ من ده‌ بینن ,به‌ ڵام پێم بڵێن ئێوه‌ كێن؟ ئه‌وانیش ووتیان ئیمه‌ خه‌ ڵكێكی‌ عه‌ ره‌ بین وه‌ هه‌موو باسه‌ كه‌ یان بۆ گێڕایه‌وه‌ له‌ فه‌رموده‌ كه‌ دا هاتوه‌, هه‌ واڵی دار خورماكانی‌ (بیسان) ی‌ پر سی‌ ئایه‌ به‌ رده‌ گرێت؟,ووتیان به‌ ڵێ ووتی‌ ئه‌وه‌ نده‌ی‌ نه‌ماوه‌ به‌ ر نه‌ گریت وه‌ هه‌ واڵی ده‌ ریاچه‌ ی‌ (گبریه‌)تبریه‌ ی‌ پرسی‌ ئایه‌ ئاوی‌ تیدایه‌؟. وتیان ئاوی‌ زۆره‌ وتی‌ هینده‌ ی‌ نه‌ماوه‌ بڕواو نه‌مێنێت,وه‌ هه‌ واڵی‌ كانیاوی‌(زغر)ی‌ پرسی‌ وتی‌ ئاوی‌ تیدایه‌و خه‌ ڵكی‌ كشتوكاڵ ده‌ كه‌ ن ووتیان به‌ ڵی‌,وه‌ ووتی‌ هه‌واڵی‌ پیغه‌ مبه‌ ری‌ نه‌ خوێنده‌ وارم پێ‌بڵێن چی‌ كرد؟وتمان له‌ مه‌ ككه‌ ده‌ رچوه‌ و له‌ مه‌ دینه‌ یه‌,وه‌ وتی عه‌ ره‌ به‌ كان شه‌ ریان له‌ گه‌ ڵنه‌ كرد؟وتیان به‌ ڵی‌ زاڵ بوو به‌ سه‌ ر هه‌مووعه‌ ره‌ بی‌ چوارده‌وریدا ئه‌وانیش گوێڕایه‌ ڵ و ملكه‌ چی‌ بوون ,ووتی‌ ئه‌ گه‌ ر به‌ قسه‌ ی‌ من بكه‌ ن وشوێنی‌ كه‌ون ئه‌وه‌ خیری‌ خۆتانی‌ تێدایه‌ ,ووتی‌ منیش پێتان ده‌ ڵێم كێم؟ من مه‌ سیحم,هینده‌ م نه‌ ماوه‌ كه‌ ڕێم پێ بدرێت ده‌ بچم, كه‌ ده‌ ریش چو م ده‌ گه‌ ریم به‌ سه‌ ر زه‌و ی‌ دا,له‌ ماوه‌ ی‌ چل شه‌ودا هیچ گو ند و ئاوایی یه‌ ك نامێنێت تێ‌ی‌ نه‌ چم جگه‌ له‌ (مه‌ ككه‌ ) و(طیبه‌)تیبه‌, لێم قه‌ ده‌ غه‌ كراوه‌ و فریشته‌ ناهێڵێت,پاشان فتیمه‌ی‌ كچی‌ قه‌ یس ده‌ ڵی پیغه‌ مبه‌ ر(د.خ) لی‌ بێت سی‌ جار داره‌ كه‌ ی‌ كێشا به‌ مینبه‌ ره‌ كه‌ داو ووتی‌ ئا ئه‌ مه‌ (تیبه‌)گیبه‌ یه‌,وه‌ ده‌ قه‌ رمویت ئایه‌ منیش هه‌ مان قسه‌م بۆنه‌ كردن؟خه‌ ڵكه‌ كه‌ ش ووتیان به‌ ڵێ ,فه‌ رمووی‌ منیش قسه‌ كه‌ ی‌ (تمیمم) به‌ دڵ بوو كه‌ وه‌ ك قسه‌ ی‌ من وابوو, كه‌ بو م كردن ده‌ رباره‌ ی‌ ده‌ جال و مه‌ ككه‌ و مه‌ دینه‌, ووتی‌ ئه‌وه‌ ده‌ جاله‌ وتی‌ له‌ ده‌ ریای‌ شام یان له‌ ده‌ ریای‌ یه‌ مه‌ ن نی یه‌ به‌ ڵكوو ئه‌وه‌ واله‌ ڕووی‌ ڕۆژهه‌ ڵات وه‌ به‌ ستی‌ پیرۆزیشی‌ ئیشاره‌ تی‌ به‌ ره‌و روژ هه‌ ڵات كرد)

تێبینی‌:
1_ده‌ ریاچه‌ ی‌ (گبریه‌) (تبریه‌) ده‌ كه‌وێته‌ نیوان سوریاو فه‌ له‌ ستین و ئه‌ رده‌ن, هه‌واڵه‌ كان باس له‌وه‌ ده‌ كه‌ ن كه‌ ئیسرائیل سه‌ رقاڵی‌ دروست كردنی‌ چه‌ ند به‌ نداوێكه‌,به‌ مه‌ به‌ ستی‌ گرتنه‌وه‌ ی‌ تا سوریاو ئه‌ رده‌ ن لێ‌ ی بَ به‌ ش بێت.

2_ دارخورماكانی‌ (بسان) ده‌ كه‌ویته‌ نیوان (ئه‌ رده‌ ن ) و (فه‌ له‌ ستین) كه‌ (یاقوت الحموی‌) پیش چه‌ ند سه‌ ده‌ یه‌ ك ده‌ ڵێت ووشك بوون.

3_كانیاوی‌ (زغر) دورای‌ سَ ڕۆژه‌ ڕێ‌ لی‌ شاری‌(قدس)ه‌وه‌ دوره‌, وه‌ ك (یاقوت حموی‌ باسی‌ ده‌ كات, سه‌ رجه‌ م ئه‌ م شوێنانه‌ كه‌(ده‌ جال) پرسیاری‌ لی‌ كردون و به‌ نیشانه‌ ی‌ پێش هاتنی‌ داده‌ نرێت , ده‌ كه‌ونه‌ ژێر ده‌ سته‌ ڵاتی‌ جوله‌ كه‌وه‌ ئه‌مه‌ ش كاریكی‌ بێ‌ مه‌ به‌ ست نی‌ یه‌.

(كاتی هه‌ڵسان و ده‌ ركه‌وتنه‌ وه‌ ی‌)

ده‌ركه‌وتنه‌وه‌و هاتنی‌ ی ده‌ جال ده‌ كه‌وێته‌ دوای كۆتایی جه‌ نگه‌ گه‌وره‌ كه‌ (الملحمه‌ الكبری‌ ) و وه‌ دوای‌ ڕزگار كردنی شاری‌ (قوسته‌نتنیه‌) واته‌ (ئه‌ سته‌مبول ) به‌ پێ ی‌ ئه‌ م دوو فه‌رموده‌ یه‌ ی پیغه‌مبه‌ رمان (درودی‌ خودای‌ ڵبێت)

1_(مه‌عازی‌ كوری‌ جه‌ به‌ ل) له‌ پیغه‌ مبه‌ ره‌ وه‌ ده‌ یگیریته‌وه‌. واته(ئاوه دان كرد نه وه و دروست كرنی‌ بیت المقدس كاول بوون و وێران بونی‌ شاری‌ مه دینه ی‌ به دوادا دێت,وه‌ وێران بوونی مه‌ دینه‌ ش مه‌ لحه می‌ به‌ دوادا دێت,وه‌ مه‌ لحه‌ مه‌ ش رزكاری‌ قوستنتنیه‌ ی‌ به‌ دوادا دێت وه‌ ڕزگاربوونی‌ قوستنتنیه‌ ش هاتنه‌ ده‌ ری‌ ده‌ جالی‌ به‌ دوادا دێت) (3)

تێبینی‌ : وێران بوونی مه‌ دینه‌ به‌ ده‌ ستی‌( سوفیانی‌ ) ڕوو ده‌ دات له‌ سه‌ره‌ تاكانی ده‌ر كه‌وتنی‌ ئیمام مه‌ هدی دا.

2_ ئه‌ بو هوره‌ یره‌ له‌ پیغه‌ مبه‌ ره‌وه‌ (درودی‌ خودای‌ لی‌بێت ده‌ یگێرێته‌وه‌ كه‌(مسلم)ریوایه‌ تی‌ كردوه‌(4_2221)ژماره‌ (2897)

واته‌ شارێكتان بیستوه‌ كه‌ به‌ شێكی‌ له‌ ووشكانی‌ یه‌و به‌ شێكی‌ له‌ ئاودایه‌ ووتیان به‌ ڵێ‌ ئه‌ ی‌ پێغه‌ مبه‌ ر(د.خ),ووتی‌ قیامه‌ ت هه‌ ڵناسێت تا حه‌ فتا هه‌ زار له‌ نه‌وه‌ كانی‌ (ئیسحاق) هێر شی‌ بۆ ده‌ كه‌ ن كاتیك ده‌ یگه‌ نی‌! و داده‌ ده‌ به‌ زن نه‌ به‌ چه‌ ك شه‌ ڕیان له‌ گه‌ ڵ ده‌ كه‌ ن نه‌ تیریشیان تێ‌ ده‌ گرن,هه‌ رئه‌وه‌ نده‌ ده‌ ڵین (لااله‌ الا الله والله‌ اكبر لایه‌ كی‌ ده‌ڕوخێت تا سێ‌ جار وتن هه‌ رسی‌ لای‌ ده‌ ڕو خێت, پاشان بۆیان ده‌ كرێته‌وه‌ و ده‌ چنه‌ ناوی‌ , وه‌ له‌ و كاته‌دا سه‌ رگه‌ رمه‌ی‌ دابه‌ شكردنی‌ ده‌ ستكه‌وته‌ كانن, ده‌ نگێك له‌ ناویاندا بلاَو ده‌ بێته‌وه‌ ده‌ جال هه‌ ستاوه‌, ئیتر هه‌مووشتیك جی‌ َ ده‌ هێڵن و ده‌ گه‌ ڕێنه‌وه‌ (4).

(شوێنی‌ هاتن و ده‌ رچونی‌ ده‌ جال)

1_ ئه‌ بو به‌ كری‌ صدیق ڕه‌زای‌ خودای‌ لێبیت ده‌ یگیڕێته‌وه‌ له‌ پێغه‌ مبه‌ ره‌وه‌ (د.خ) ده‌ فه‌ رموێ‌ واته‌ ده‌ جال له‌ خاكێك ده‌ رده‌ چێت كه‌ ڕۆژهه‌ لاته‌,پێی ده‌وترێت خوراسان

2_ئه‌ نه‌ س ره‌ زای‌ خودای‌ لی‌ بیت ده‌ ڵێت كه‌ پێغه‌مبه‌ ر (د.خ) لێ بێت فه‌ رموویه‌ تی‌(5):(یخرج الدجال من یهودیه‌ اصفهان,مع سبعون الف من یهود) مسند احمد(24ـ73) فی‌ فتح الباری قال ابن حجر صحیح,واته‌ ده‌ جال دیته‌ ده‌ ره‌وه‌ له‌ نیوو جوله‌ كه‌ كانی‌( ئه‌ صفه‌ هان) وه‌ حه‌ فتا هه‌زار جوله‌ كه‌ ی‌ له‌ گه‌ ل دایه‌.(5).

3_نواسی كوڕی‌ سمعان ده‌ یگێرێته‌وه‌ له‌ پیغه‌ مبه‌ره‌وه‌ (د.خ) لێ بێت ده‌ جال له‌ رێ یه‌ كی‌ نێوان شام و عێراق ده‌ رده‌ چێت (خۆی‌ ده‌ ناسێنێت ) (6).

(بۆچونیكی‌ نوێ‌ ی‌ به‌ ڵگه‌ دار له‌ سه‌ ر ماوه‌ ی‌ مانه‌وه‌ ی‌ ڕۆژ ه‌كانی‌ ده‌ جال له‌ سه‌ ر زه‌وی‌)

( ئه‌و فه‌ رمودانه‌ ی‌ كه‌ با س له‌ ده‌ جال ده‌ كات(چل)رۆژ یان (چل )شه‌و ده‌ مێنیته‌وه‌ له‌ سه‌ رزه‌وی‌ پاش ده‌ ركه‌وتنه‌وه‌ی‌)

1_ له‌ فه‌ رموده‌ كه‌ ی پێغه‌مبه‌ ره‌وه‌(د.خ) لی‌] بیت كه‌ (فا تیمه‌ ی‌ كچی‌ قه‌ یس بو مانی‌ گیرایه‌وه‌ ده‌ ر كه‌وت(فی اربین لیله‌) وه‌ ك له‌ سه‌ ره‌وه‌دا باس كرا.

2_(جناده‌ ی‌ كوری‌ ابی امیه‌ الازدی‌) ده‌ یگیڕێته‌وه‌ ده‌ ڵێت (من و پیاوێك له‌ (انصار) چووین بو لای‌ یه‌ كیك له‌ هاوه‌ ڵانی پیغه‌مبه‌ ر(د.خ) لی بیت پیمان ووت فه‌ رمو ده‌ یه‌ كمان بو باس بكه‌ كه‌ له‌ پێغه‌ مبه‌ره‌وه‌(د.خ)لێ بێت بیستبێتت باسی‌ ده‌ جالی‌ تیدا بكات,(ده‌ ڵێت ده‌ جاال چل ۆۆژ له‌ سه‌ رزه‌وی‌ ده‌ مێنێته‌وه‌ تێیداده‌ گاته‌ هه‌موو شوێنێك,به‌ ڵام نزیكی‌ چوار مزگه‌وت ناكه‌وێت,مزگه‌وتی‌ كه‌ عبه‌ مزگه‌وتی‌ مه‌ دینه‌,مزگه‌وتی‌ كێوی‌ تور ومزگه‌وتی‌ بیت المقدس.)رواه‌ احمد ,مجمع الزوائد(343ـ7)ابن حجر, فتح باری‌(13ـ105)

(چل رۆژ) ی‌ ماوه‌ ی‌ ده‌ جال سێ‌رۆژی‌ یه‌ كه‌ می رۆژی‌ ئاسای نین) تیكرای‌ ئه‌و چل ڕوژه‌ ده‌ كاته‌ نزیكه‌ ی‌ (ساڵیك و دوومانگ و نیو) ی‌ ڕۆژی‌ خۆمان, له‌ پاشدا به‌ ده‌ ستی‌ (عیسا (مه‌ سیحی‌ هیدیه‌ ت)سه‌ لامی خودای‌ لێ‌بێت ده‌ كوژرێت.

3_ نواسی‌ كوری‌ سعمان له‌ پیغه‌ مبه‌ ره‌و ه‌ ده‌ یگێۆێته‌وه‌_واته‌ وتمان ئه‌ ی‌ پێغه‌ مبه‌ ر(د.خ) لی‌ َبێت ماوه‌ ی‌ چه‌ ندیك له‌ سه‌ ر زه‌و ی‌ ده‌ مێنێته‌وه‌,فه‌ رموو ی‌ چل ڕۆژ چل ڕۆژی‌ یه‌ كه‌ م وه‌ ك سالێكه‌ ,وڕۆژی‌ دووه‌می‌ وه‌ك مانگێكه‌ ,وه‌ ڕۆژی‌ سێ یه‌ می وه‌ ك هه‌ فته‌ یه‌ كه‌,وه‌ باقی‌ ڕۆ ژه‌ كانی‌ تری‌ وه‌ ك ئه‌م ڕۆژانه‌ ی‌ خۆتانه‌, ووتمان ئه‌ ی‌ پێغه‌مبه‌ ر(د.خ) لی بیت, ئه‌و ڕۆژه‌ ی‌ وه‌ ك ساڵێكه‌ ته‌ نها پینج فه‌ رزه‌و ده‌ بێت نوێژی‌ یه‌ ك ڕۆژی‌ تێدابكه‌ ین ,فه‌ رمووی‌ ی‌نه‌ خێر له‌ سه‌ۆر ڕۆژانی‌ ئاسایی بیپێون(واته‌ هه‌ ر ماوه‌ ی‌ شه‌و ڕۆژێكی‌ ئاسایی پێنج فه‌ رزی‌ تێدا بكه‌ ن) (7).

(كه‌ واته‌ به‌ پێ‌ ی‌ ئه‌م فه‌ رموده‌ پیرۆزه‌ له‌ سه‌ ره‌ تای‌ هاتنی‌ ده‌ جالدا پێوانه‌ ی‌ شه‌و ڕۆژ تێك ده‌ چێت له‌ سه‌ ر پێوانه‌ ی‌ ئاسایی خۆی‌ نامێنێت, به‌ ڵام دواتر وه‌ ك خۆی‌ لێ دێته‌وه‌,له‌ فه‌ رموده‌ كه‌ دا هاتووه‌ كه‌, ڕۆژی‌ یه‌ كه‌ م وه‌ ك ساڵێكه‌ ,وڕۆژی‌ دووه‌می‌ وه‌ك مانگێكه‌ ,وه‌ ڕۆژی‌ سێ یه‌ می وه‌ ك هه‌ فته‌ یه‌ كه‌,وه‌ باقی‌ ڕۆ ژه‌ كانی‌ تری‌ وه‌ ك ئه‌م ڕۆژانه‌ ی‌ خۆتانه‌, وه‌ له‌ فه‌ رمووده‌ كه‌ دا ئاماژه‌ به‌وه‌ نه‌ كراوه‌ كه‌ ده‌ جال هوكاری‌ ئه‌و كاره‌ بیت كه‌ ڕووی داوه‌,یان ده‌ جال وابكات كه‌ پێوانه‌ ی‌ شه‌و ڕۆژ تێك بچێت, به‌ ڵكو له‌و كاته‌ دا كه‌ ده‌ جال دێت خۆی‌ به‌ هۆی‌ كاره‌ ساتێكه‌وه‌ پێوانه‌ ی‌ شه‌و ڕۆژ تێك چووه‌,

(شیكاری‌ وبۆ چونی‌ هه‌ ندیك زانایانی‌ ئیسلام له‌ سه‌ ر باسی‌ ئه‌م فه‌ رموده‌ یه‌)

• (ابن ملك ) ده‌ فه‌ رموێت خودای‌ گه‌وره‌ هه‌ ر به‌ ڕاستی‌ كات دریژ ده‌ كات.
• (علی‌ القاری‌) له‌ كتێبی‌ (المرقات شرح للعلامه‌ علی القاری‌) (5ـ195) ئه‌و ڕایه‌ ی‌ پێ‌ دروست نی‌ یه‌,وه‌ به‌ ڵگه‌ شی‌ بو قسه‌ كه‌ ی‌ ئه‌وه‌ یه‌ (ده‌ ڵێت ئه‌ گه‌ روابوایه‌ ده‌ بوو له‌و ڕۆژه‌ دا كه‌ هێنده‌ ی‌ ساڵێكه‌ ته‌نها پێنج فه‌رز نوێژی‌ تێدا بكرایه‌,چونكه‌ نوێژه‌ فه‌ رزه‌كان كاتی دیاری‌ كراوی‌ خۆیان هه‌ یه‌.
• هه‌ ندیك له‌ زانایان و بۆچونی‌(عبد الفتاح ابو غده‌) له‌ كتێبی‌ (تصریح تواتر فی نزول المسیح له‌ لاپه‌ ڕه‌ 111, هۆكاری‌ ئه‌ م ڕوداوه‌ واته‌ (درێژبوونه‌وه‌ ی‌ شه‌و ڕۆژ) ده‌گه‌ ڕیننه‌ وه‌ بۆ ئه‌و ه‌ ی‌ كه‌ ده‌ جال چاو به‌ ستی‌ خه‌ ڵك ده‌ كات وه‌ له‌ ڕێگه‌ ی‌ سیحره‌وه‌ شه‌و ڕۆژیان لێ‌ تێك ده‌ دات.,
• بۆچونێك هه‌ یه‌ كه‌ ده‌ ڵێت (ده‌ جال) ڕۆژ ون ده‌ كات هه‌ روه‌ ك چۆن ده‌ توانێت زه‌وی‌ سه‌وز بكات كه‌ خودای‌ گه‌وره‌ ئه‌و ده‌ سته‌ڵاته‌ ی‌ پێ‌ داوه‌,به‌ ڵام ئه‌مه‌ پێچه‌وانه‌ یه‌ له‌ گه‌ ڵ زانستی‌ گه‌ردون ناسی عه‌ قڵانی‌ نی‌ یه‌,چونكه‌ زه‌وی‌ تیك ده‌ چێت به‌ هۆی‌ هێزی‌ ڕاكێشان.

• به‌ پێ‌ ی‌ بۆ چونی‌(مامۆستا(سه‌ عید نوورسی‌)
هه‌و ڵی داوه‌ لێكۆڵینه‌وه‌ یه‌ كی‌ زانستیانه‌و عه‌ قڵیانه‌ بۆ ئه‌و ڕووداوه‌ بدۆزێته‌وه‌)له‌ زنجیره‌ نامه‌ كانی‌ له‌ زنجیره‌ ی‌ (نیشانه‌ كانی‌ ڕۆژی‌ دوای‌ )ده‌ ڵێت( ده‌ جال یه‌ كه‌م جار له‌ جه‌مسه‌ری‌ به‌ سته‌ڵه‌ كی‌ باكوری‌ زه‌وی‌ ه‌و وه‌ دێت,كه‌ له‌و ی‌ َ شه‌ ش مانگ شه‌وه‌ و شه‌ ش مانگیش ڕۆژه‌, دواتركه‌ مێك دێته‌ خواره‌وه‌ بۆئه‌و ناوچانه‌ ی‌ كه‌ تێیدا مانگیك شه‌وه‌ و مانگێك ڕۆژه‌,وه‌ دواتر ده‌چێت بۆ ئه‌و ناوچانه‌ ی‌ كه‌ هه‌ فته‌ یه‌ ك شه‌وه‌ و هه‌ فته‌ یه‌ ك ڕۆژه‌,وه‌ پاشان دێَته‌ ئه‌ وناو چانه‌ ی‌ خۆمان كه‌ شه‌و ڕۆژیان تێداوه‌ ك یه‌ كه‌,)

• به‌ لاَم ماموستا هاوڕ ێ‌ پێ‌ ی وایه‌ ئه‌م بۆچونه‌ ش لاوازه‌, وه‌ به‌ ڵگه‌ شی‌ ئه‌وه‌ یه‌ (جیاوازی‌ كات له‌ ناوچه‌ به‌ سته‌ ڵه‌ كه‌ كان ڕوداوێك نی‌ یه‌ تایبه‌ ت بێت به‌ سه‌ رده‌ می‌ ده‌ جاله‌وه‌,وه‌ له‌ هیچ فه‌ رموده‌ یه‌كدا ئاماژه‌ نه‌ كراوه‌ كه‌ ده‌ جال له‌ وێ‌وه‌ بێت, وه‌ ئه‌و ڕو داوه‌ وه‌ك له‌ فه‌ رموده‌ كه‌ دا هاتووه‌ خه‌ ڵكی و مسوڵمانان به‌ چاو ده‌ یبینن) وه‌ له‌ فه‌ رمووده‌ كه‌ دا كه‌ باسی‌ كاتی‌ نوێژ ده‌ كات ده‌ رده‌ كه‌وێت نه‌ك ته‌نها شه‌و ڕۆژ له‌ خه‌ ڵك تێك ده‌ چێت ,به‌ ڵكو كاته‌ كانی‌ شه‌و ڕۆژیش كه‌ مسوڵمانان به‌ هۆ یانه‌وه‌ نوێژ ئه‌ نجام ده‌ ده‌ ن ئه‌وانیش تێك ده‌ چن,ئه‌م خاڵه‌ ش گرنگی‌ خۆی‌ هه‌ یه‌ له‌ لێك دانه‌وه‌ ی‌ ئه‌م دیارده‌ یه‌,به‌ هۆی‌ یه‌ كێك له‌ م هو كارانه‌وه‌ ڕوده‌ دات:

• به‌ پێ‌ ی‌ زانستی‌ گه‌ردونی‌ یان ده‌ بێت زه‌وی‌ له‌ خولانه‌وه‌ بكه‌وێت و بووه‌ ستێت, كه‌ ئه‌مه‌ ش ده‌ بێته‌ هۆی‌ی‌ ی‌ئه‌وه‌ ی‌ جیهان نیوه‌ ی‌ ڕۆژو نیوه‌ ی‌ شه‌و بیت,كه‌ ئه‌مه‌ ش ناگونجێت له‌ گه‌ ڵ ئه‌وه‌ ی‌ ڕۆ ژی‌ یه‌ كه‌م ساڵێك بیه‌ت و ڕۆژی‌ دووه‌م مانگ و ڕۆژی‌ سی‌ّیه‌م هه‌ فته‌ یه‌ ك وه‌ هه‌ روه‌ ها فه‌ رمانكردنی‌ پێغه‌ مبه‌ ر(د.خ) لێ‌ بێت به‌ كاتی‌ ئه‌نجام دانی‌ نوێژه‌ كان له‌ سه‌ ر ڕۆژی‌ ئاسای ,ئه‌وه‌ ده‌ سه‌ لمێنێت كه‌ زه‌وی‌ له‌ خولانه‌وه‌ نه‌ كه‌ وتووه‌ و كات نه‌ وه‌ ستاوه‌,
((بوّچونێكی‌ نوێ‌ ی‌(مامۆستا هاوڕێ‌ ده‌ ڵیت به‌ هۆی‌ دوكه‌ ڵی‌ ئاسمانه‌وه‌ وه‌ خۆر نابینرێت بو ماوه‌ ی‌ سێ‌ جار))
كه‌ پشت به‌ مێژوو ڕوداوه‌ كانی‌ پێش هاتنی‌ (ده‌ جال ) ده‌ به‌ ستێت كه‌ له‌ فه‌ رموده‌ كانه‌وه‌ ده‌ رده‌ كه‌وێت,وه‌ به‌ ڵگه‌ ی‌ ته‌ واو به‌ هێز و ژیر بێژی‌ و عه‌ قڵانی‌ ی‌ خستۆته‌ ڕوو,ئه‌و یش ئه‌وه‌ یه‌(ده‌ ڵێت شه‌وڕۆژ هه‌ر وه‌ ك خۆی‌ به‌ رده‌ وام ده‌ بێت له‌ سه‌ رده‌ می‌ (ده‌ جال)یش دا وه‌ هیچ گۆڕانكار ی‌ به‌ سه‌ردانایه‌ ت له‌ (درێژبوون و كورت بون) به‌ ڵام هوكارێكی‌ سه‌ رزه‌وی‌ ڕووده‌ دات كه‌ خه‌ڵكی‌ شه‌و ڕۆژیان بو جیاناكرێته‌وه‌,وه‌ پێ‌ی وایه‌ به‌ ربه‌ ستیك ڕوی‌ ڕوناكی‌ خۆر ده‌ گرێت, كه‌ سه‌ رزه‌وی‌ ته‌واو تاریكی‌ دای‌ ده‌ گرێت و بێ‌ ئاگایان ده‌ كات له‌ هاتنی‌ شه‌و ڕۆژ,
ده‌ ڵێت ئه‌ گه‌ ر به‌وردی‌ سه‌ رنجی‌ ڕوداوه‌ كانی‌ پێش هاتنی‌ ده‌ جال بده‌ ین,به‌ پێ‌ ی فه‌ رموده‌كانكه‌ ئاماژه‌ یان پی‌ كر,ده‌ رده‌ كه‌وێت كه‌ جه‌ نگیكی‌ كاره‌ سات بار ڕوویداوه‌ ئه‌ویش(جه‌ نگه‌ گه‌وره‌ كه‌ یه‌ (الملحمه‌ الكبری‌)یه‌ ,كه‌ پێ‌ ی‌ وایه‌ زه‌وی‌ به‌ هۆی‌ ئه‌وڕوداوانه‌وه‌ دوچاری‌ ته‌ قینه‌وه‌ ی‌ هێشووی‌ ئه‌ تومی‌ و هایدرۆجینی‌ گه‌وره‌ ده‌ بێت,وه‌ ئه‌و جه‌ نگه‌ هه‌موو وڵاتانی‌ ڕۆژ ئاوا به‌ شداری‌ تێداده‌ كه‌ ن دژی‌ له‌ شكری‌ ئیسلامی‌,پێ‌ ده‌ چێت هه‌موو جۆره‌ چه‌ كێكی‌ كاول كاری‌ تێدا به‌ كاربهێنرێت,وه‌ ده‌ بیته‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ ی‌ نه‌ ك مرۆڤ و گیانله‌ به‌ ر به‌ ڵكو ژماره‌ یه‌ كی‌ زوری‌ ژینگه‌ ی‌ زه‌وی‌ به‌ ته‌واوی‌ تێك بچێت, زانایانی‌ ئه‌مریكی‌ ئاكامی‌ جه‌ نگێكی‌ له‌و جۆره‌ لێك ده‌ ده‌ ده‌ نه‌وه‌, تیمێك له‌ زانایانی‌ ئه‌مریكی‌ به‌ سه‌رپه‌رشتی‌(زانای‌ پسپۆڕ (برایان تون) هه‌ ڵسان به‌ لێكۆڵینه‌وه‌ یه‌ ك سه‌ باره‌ ت به‌ ئاكامی‌ جه‌ نگێكی‌ ئه‌تۆمی, وه‌ كاری‌یگه‌ ری‌ به‌ كارهێنانی‌ ئه‌و چه‌ كانه‌ له‌ سه‌ ر مرۆگ و ژینگه‌ ی‌ زه‌وی‌, له‌ كوتای دا گه‌ شتنه‌ ئه‌و ئاكامه‌ ی‌ كه‌ به‌ به‌كارهێنانی‌ چه‌ كی‌ ئه‌تۆمی‌ به‌ شێوه‌یه‌ كی‌ به‌ ربڵاو ده‌ بیته‌ هۆی‌ ڕودانی‌ دیارده‌ یه‌ ك كه‌ ناویان نا(زانستی‌ ئه‌تۆمی‌(nuclear) ده‌ ڵێن له‌ ئاكامی‌ ته‌ قاندنه‌وه‌ ی‌ ژماره‌ یه‌ كی‌ زۆر له‌و بۆمبانه‌ بڕێكی‌ ئیجگار زور له‌ ماده‌ ی‌( خوڵ وته‌ پ و تۆزو دوكه‌ ڵ) وه‌ هه‌ روه‌ ها ته‌ نی‌ تیشكاوی‌ له‌و بۆمبانه‌ ده‌ رده‌ چێت و به‌ ره‌و ئاسمان به‌ رز ده‌ بێته‌وه‌ له‌ شێوه‌ ی‌ هه‌ وریكی‌ ئه‌ ستوری‌ تاریكدا به‌ ری‌ ئاسمان ده‌ گریت بۆماوه‌ ی‌ چه‌ ندین مانگ سه‌ رزه‌و ی‌ ده‌ بێته‌ شه‌وه‌ زه‌نگ و تاریك ستان هه‌ روه‌ ها پله‌ ی‌ گه‌ رماله‌ چینه‌كانی‌سه‌ره‌وه‌ ی‌ هه‌ واد زۆر به‌ رز ده‌ بێته‌وه‌,وه‌ پله‌ ی‌ گه‌ رمی‌ زه‌و ی‌ داده‌ به‌ زێت به‌ چورێك داده‌ به‌ زێت نیوه‌ ی‌ سه‌ رزه‌وی‌ ده‌ بێته‌(25)پله‌ ژێر سفر,كه‌ ئه‌مه‌ ش ده‌ بیته‌ هۆی‌ تیاچوونی‌ هه‌ رچی‌ ڕوه‌ ك و به‌ رو بوومی‌ كشتوكاڵ ی‌یه‌ له‌ سه‌ رز ه‌و ی‌ دا, وه‌ واتر تیاچونی‌ مه‌ ڕومالات و زۆریك له‌ مرۆڤه‌ كان.)

لێره‌ دا فه‌ رموده‌ یه‌ كیش پشتگیری‌ ئه‌و ڕاستی‌ یه‌ ده‌ كات, كه‌ (ئه‌ بو هریره‌ ده‌ یگێڕێته‌وه‌ له‌ پێغه‌ مبه‌ره‌وه‌ (د.خ) (ده‌ ڵێت پێش هاتنی‌ ده‌ جال سێ‌ ساڵ نه‌ هامه‌ تی‌ و گرانی‌ دوچاری‌ مرۆف ده‌ بێته‌وه‌ ,ساڵێ یه‌ كه‌ م خودای‌ گه‌وره‌ فه‌ رمان به‌ ئاسمان ده‌ كات سێ‌یه‌ كه‌ی‌ باران ڕابگرێت,وه‌ فه‌ رمان به‌ زه‌وی‌ ده‌ كات سێ‌ یه‌ كی‌ ڕوه‌ ك بگریته‌وه‌, تا هه‌ رسی‌ ساڵه‌ كه‌ هه‌ ر ساڵه‌ و به‌ شیكی‌ ده‌ گرێته‌وه‌ تاوای‌ لێ‌ دیت له‌ ساڵی‌ سێ‌یه‌ مدا هیچ باران ناباریت و ه‌ هیچ سه‌وزای یه‌ ك له‌ سه‌ر زه‌و ی‌ نامێنێت,ئیتر هه‌ رچی‌ ئاژه‌ ڵی‌ سمداره‌ له‌ ناو ده‌ چن مه‌ گه‌ ر ئه‌وه‌ ی‌ خودانه‌ یه‌ وێت له‌ ناو بچێت,ووتیان ئه‌ ی‌ خه‌ ڵكی‌ له‌ و زه‌مانه‌ به‌ چی‌ ده‌ ژی‌ فه‌ رمووی‌(لااله‌ الاالله والله اكبرلله الحمد) وه‌ كو خۆراك پێ‌ی‌ ده‌ ژینوه‌ شوێنی‌ خۆراكیان بۆده‌ گرێته‌وه‌)رواه‌ صحیح ئیبن ماجه‌ وئیبن حزیمه‌ والحاكم وصحیح الالبانی‌ فی‌ صحیح جامع(6ـ277)

به‌ ڵگه‌ یه‌
  كی‌ تری‌ ڕودانی‌ دوكه‌ڵ پیش هاتنی‌ ده‌ جال ئه‌م فه‌ رمووده‌ یه‌ یه‌:
(حوزه‌یفه‌ ی‌ كوڕی‌ ئو سه‌ ید ده‌ یگێڕیته‌وه‌( له‌ پیغه‌ مبره‌وه‌ _د.خ)لی‌ َبێت(پیغه‌ مبه‌ر (د.خ) لی‌ َبێت فه‌ رموو ی‌ ئه‌وه‌ باسی‌ چی‌ ده‌ كه‌ ن,ووتمان باسی‌ قیامه‌ ت, فه‌ رمووی‌ قیامه‌ ت هه‌ ڵناسێت هه‌ تا ده‌ نیشانه‌ له‌ پێش هاتنیدا نه‌ بینن(دوكه‌ ڵ و ده‌ جال و دابه‌و هه‌ ڵاتنی‌ خۆر له‌ خۆر ئاواو دابه‌زینی‌ عیسا سه‌ لامی‌ خودای‌ ێ‌بێت وه‌ وه‌ یاجوج و ماجوج وسێ‌ ڕۆچون و ئاگریك كه‌ له‌ یه‌ مه‌ن ده‌ رده‌ چێت)رواه‌ صحیح مسلم(18ـ27,28) مع شرح نووی‌)

تیبینی‌:پێ‌ ده‌ چێت ئه‌م دووكه‌ ڵه‌ هه‌ مان دووكه‌ ڵ بێت كه‌ یه‌ كێكه‌ له‌ نیشانه‌ كانی‌ ڕۆژی‌ دوای‌, به‌ ڵام ماموستا هاوری‌ َ پێ‌ ی‌ وایه‌ ئه‌و دوكه‌ له‌ جیاوازبیت,به‌ به‌ ڵگه‌ ی‌ ته‌ فسیر ی‌ ئایه‌ ته‌ كه‌ ی‌ سوره‌ تی‌ (الدخان) باسی‌ ده‌ كات.

• چه‌ ند فه‌ رموده‌ یه‌ ك باسی‌ له‌ چونێتی‌ ئه‌و جه‌ نگه‌ گه‌وره‌ یه‌ ده‌ كات كه‌ ڕووده‌ دات)

• ئه‌ بو ده‌ ردا ره‌زای‌ خودای‌ لی‌ بێت له‌ پێغه‌ مبه‌ره‌وه‌ ده‌ یگێرێته‌وه‌(درودی‌ خودای‌ لێ‌بێت كه‌ (ئیمام ئه‌ حمه‌ د و ئه‌ بو داو د و حاكم ریوایه‌ تیان كردوه‌ ره‌ زای‌ خودایان لێ‌بێت به‌ ئه‌ سنادی‌ صحیح ده‌ ڵێت (بنكه‌ و خیوه‌ تگای‌ مسوڵمانان له‌ ڕۆژی‌ جه‌ نگه‌ گه‌وره‌ كه‌ دا(غوگه‌ )غوته‌ ده‌ بێت له‌ ته‌ نیشت شارێكه‌وه‌ كه‌ پی‌ َی‌ ده‌ وترێت دیمه‌ شق,یه‌ كیكه‌ له‌ چاكتر ین شاره‌ كانی‌ ولاَتی‌ شام,ولاَتانی‌ ڕۆژ ئاوا له‌ شكرێكی‌ بێ‌ شو مار كۆده‌ كه‌ نه‌وه‌ پیك هاتوه‌ له‌ هه‌ شتا ئالاَ هه‌ ر ئالاَیه‌ كیش دوانزه‌ هه‌زار سه‌ ربازی‌ی‌ له‌ گه‌ ڵدایه‌ ,كه‌ (زی‌ محزم) له‌ پێغه‌ مبه‌ ری‌ خوداوه‌ ده‌ یگێرێته‌وه‌(درودی‌ خودای‌ لێ‌بیت) كه‌ ئیمام (ئه‌ حمه‌ دو ابو داود وابن ماجه‌ ابن حبان له‌ صحیحی‌ الالبانی‌ وبه‌ ژماره‌ (5424)ریوایه‌ تیان كردوه‌(زی‌ محزم ده‌ فه‌ رموێت (له‌ گه‌ ڵ رۆ مدا په‌ یمانی‌ ئاشتی‌ ده‌ به‌ ستن, ئێوه‌ و ئه‌وان ده‌ جه‌ نگن له‌ گه‌ ڵ دوژمنێك كه‌ له‌ پشت ئه‌وانه‌وه‌ یه‌ ,پاشان سه‌ر ده‌ كه‌ون و ده‌ ست كه‌وتیكی‌ باشتان ده‌ بێت,پاشان له‌ میرگیكدا دا ده‌ به‌ زن كه‌ گلردو ته‌پۆلكه‌ ی‌ زۆره‌ ,له‌ وێدا پیاوێك له‌ ڕۆمه‌ كان هه‌ لچده‌ ستی تو خاچه‌ كه‌ ی‌ به‌ رز ده‌ كاته‌وه‌, ده‌ ڵێت خاچه‌ كه‌ ی‌ ئێمه‌ سه‌ ر كه‌وت, پیاوێكی‌ مسوڵمانیش هه‌ ڵده‌ ستێت و ده‌ یكوژێت, ئیتر رۆمه‌ كان غه‌ در ده‌ كه‌ نو په‌ یمانی‌ ئاشتی‌ ده‌ شكێنن, جه‌ نگه‌ گه‌وره‌ كه‌ ده‌ ست پێ‌ ده‌ كات,پاشان ڕۆمه‌ كان كۆده‌ بنه‌وه‌ بۆتان به‌ هه‌ شتا ئالاَوه‌ هه‌ ر ئالاَیه‌ ك دوانزه‌ هه‌زار كه‌ سی‌ له‌ گه‌ ڵدایه‌)

• ئه‌ بوو هوره‌ یره‌ ره‌ زای‌ خودای‌ لێ‌بێت له‌ پێغه‌ مبه‌ره‌وه‌ ده‌ یگێرێته‌وه‌ درودی‌ خودای‌ لی‌ بێت كه‌ (مسلم له‌ (كتاب الفتن) ریوایه‌ تی‌ كردوه‌ به‌ ژماره‌ (2897) ده‌ فه‌ رموێت

(قیامه‌ ت هه‌ ڵناسێت هه‌ تا ڕۆم دانه‌ به‌ زن پاشان له‌ شكرێكتان بو ده‌ رده‌ چێت , له‌ شاری‌ مه‌ دینه‌وه‌,له‌ باشترین و چاكترین خه‌ ڵكی‌ زله‌وین له‌ و ڕۆژه‌ دا, كاتێك هه‌ ردولابه‌ رامبه‌ ر یه‌ ك ڕیز ده‌ بن,ڕۆمه‌ كان ده‌ ڵێن ده‌ ست مه‌ هێننه‌ ڕێمان تا ئه‌ و كه‌ سانه‌ ی‌ ده‌ ست درێژی‌ یان كردۆته‌ سه‌ رما ن وه‌ داڵده‌ تان داون بیان كوژین,مسو ڵمانانیش ده‌ ڵێن نه‌ به‌ خوا هه‌ رگیز نا هێڵین, پاشان شه‌ ڕیان له‌ گه‌ ڵده‌ كه‌ ن, سێ‌یه‌ كی‌ مسوڵمانان له‌ و روژه‌ دا هه‌ ڵدێن هه‌ تا هه‌ تایه‌ خوا لێ‌یان خۆش نابێت, سی‌ َیه‌ كی‌ تریان ده‌ كوژرێن باشترین شه‌ هیدن لای‌ خودای‌ گه‌ وره‌,وه‌ سێ‌یه‌ كی‌ شیان خوای‌ گه‌وره‌ سه‌ ریان ده‌ خات هه‌ رگیز جارێكی‌ تر توشی‌ فیتنه‌ نابنه‌وه‌)
سه‌ باره‌ ت به‌ چۆنێتی‌ شه‌ڕه‌ كه‌ ش(عبدالله‌ ی‌ كوری‌ مه‌ سعو)ڕه‌ زای‌ خودای‌ لێ‌بیت له‌ پێغه‌ مبه‌ ره‌وه‌ ده‌ یگێرێته‌وه‌,كه‌ له‌ هه‌مان ریواتی‌ (مسلم له‌ (كتاب الفتن) ریوایه‌ تی‌ كردوه‌ به‌ ژماره‌ (2897) ده‌ فه‌ رموێت
( له‌ كاتی‌ ئه‌و شه‌ڕه‌ هه‌ ڵگه‌ رانه‌وه‌ یه‌ كی‌ توند ده‌ بێت و خه‌ ڵكێكی‌ زۆر (مرتد)ده‌ بنه‌وه‌ پاشان مسوڵمانه‌ كان كۆمه‌ ڵێكیان په‌ یمانی‌ مردن ده‌ ده‌ ن كه‌ تا سه‌ ركه‌وتن نه‌ گه‌ ڕێنه‌وه‌ پاشان شه‌ ڕ ده‌ كه‌ ن تا شه‌و لێكیان جیاده‌ كاته‌وه‌ وه‌ هه‌ ردولا ده‌ كشێنه‌وه‌ بی‌ َئه‌وه‌ ی‌ هیچیان سه‌ ركه‌ون, وه‌ ئه‌وانه‌ ی‌ به‌ ڵێنی‌ مردنیان دابوو هه‌ مووله‌ ناو ده‌ چن, پاشان موسوڵمانه‌ كان جاریكی‌ تر كومه‌ ڵێكیان به‌ ڵێنی‌ مردن ده‌ ده‌ نه‌وه‌ كه‌ تا سه‌ر كه‌وتن نه‌ گه‌ ڕێنه‌وه‌ پاشان ده‌ ست ده‌ كه‌ نه‌وه‌ به‌ شه‌ ڕ تا ئیواره‌ دادێت به‌ هه‌ مان شێوه‌ هه‌ ردولا ده‌ كشێنه‌وه‌ بی‌ َئه‌وه‌ ی‌ هیچیان سه‌ ركه‌ون, وه‌ جارێكی‌ ت ئه‌وانه‌ ی‌ به‌ ڵێنی‌ مردنیان دابوو هه‌ مووله‌ ناو ده‌ چن, وه‌ پاشان بۆ رۆژی‌ سێ‌یه‌ م موسوڵمانه‌ كان جاریكی‌ تر كومه‌ ڵێكیان به‌ ڵێنی‌ مردن ده‌ ده‌ نه‌وه‌ كه‌ تا سه‌ر كه‌وتن نه‌ گه‌ ڕێنه‌وه‌ پاشان ده‌ ست ده‌ كه‌ نه‌وه‌ به‌ شه‌ ڕ تا ئیواره‌ دادێت به‌ هه‌ مان شێوه‌ هه‌ ردولا ده‌ كشێنه‌وه‌ بی‌ َئه‌وه‌ ی‌ هیچیان سه‌ ركه‌ون, وه‌ جارێكی‌ ت ئه‌وانه‌ ی‌ به‌ ڵێنی‌ مردنیان دابوو هه‌ مووله‌ ناو ده‌ چن,پاشان كه‌ ڕۆ ژی‌ چواره‌ م هات ئه‌وه‌ ی‌ ماوه‌ له‌ ئه‌ هلی‌ ئیسلام بۆیان ڕاده‌ په‌ ڕن و هه‌ ڵمه‌ تیان بۆ ده‌ به‌ ن و سه‌ ر ده‌ كه‌و ن,ڕۆم شكست ده‌ هێنێت, وه‌ مسوڵمانان به‌ جوریك كوشتاریكیان لێ‌ ده‌ كه‌ ن(یان وووتی‌ هه‌ رگیز نابینرێت یان ووتی‌ هه‌ رگیز نه‌ بینراوه‌,به‌ جۆرێك كه‌ له‌ و جه‌ نگه‌ دا باڵنده‌ له‌ نزیكیانه‌وه‌ تی‌ َ ده‌ په‌ ڕێت به‌ جێیان ناهێڵێت به‌ مردوی‌ ده‌ كه‌وێته‌ خواره‌وه‌,ئینجا نه‌وه‌ ی‌ یه‌ ك باوك سه‌ د كه‌ س بوو ن سه‌ یر ده‌ كات كه‌ سیان نه‌ ماوه‌ ته‌ نها یه‌ ك پیاو نه‌ بێتئیتر چ ده‌ ست كه‌وتێك دڵ پێ‌ی‌ خۆش بێت))

له‌ وجه‌ نگه‌ دا مرۆڤایه‌ تی‌ بكرێت به‌ (سێ‌) به‌ شه‌وه‌ یه‌ ك به‌ شی‌ ده‌ مێنێت,به‌ شێكی‌ ده‌ كوژرێت,به‌ شیكی‌ به‌ نه‌ خۆشی‌ ده‌ مرێت,به‌ شێكی‌ ده‌ مێنیت) له‌ میژوی‌ سه‌ ر زه‌وی‌ دا شه‌ ڕی‌ وا گه‌وره‌ هه‌ رگیز ڕوی‌ نه‌ داوه‌ و رونادات له‌ وه‌ گه‌وره‌ تربێت.

(خودای‌ گه‌وره‌ له‌ هه‌موان زاناتره‌) وه‌ رگێڕاوه‌ به‌ ده‌ ستكاری‌ یه‌وه‌ له‌ كتێبی‌(( نیشانه‌ كانی‌ روژی‌ دوای‌ و روداوه‌ كانی‌ پیش هاتنی‌ ) (1): ( مابين خلق ادم الى قيام الساعة خلق اكبر من الدجال)رواة مسلم رقم (2946). (2): (صحيح جامع صغير(6ـ273 رقم (7752) واسناد صحيح ). (3):(عمران بيت المقدس خراب اليثرب,وخراب يثرب خروج الملحمة وخرو ج الملحمة فتح قسطنطنية وفتح قسطنطنية خروج الدجال))رواة احمد فى مسند(5_232,245)و ابو داود هو حديث صحيح رقم(4294). (4):(.سمعتم بمدينة جلنب منها فى البر و جانب منها فى البحر؟قالو:نعم يارسول الله قال :لاتقوم الساعة حتى يغزوها سبعون الفا من بنى اسحق,فاذا جاءو ها نزلوا,فلم يقاتلوا بسلاح,ولم يرموا بسهم, قالوا لاالة الاالله والله اكبر,فيسقط احد جانبنا ............. تاكۆتاى ) (5):(الدجال يخرج من ارض بالمشرق يقال له خراسان) )(جامع الترمزى)(6ـ495) قال الالباني صحيح) (6): ( انه خارج خلة بين الشام والعراق فعاث يمينا وعاث شمالاَ ياعباد الله فاثبتوا) رواة صحيح مسلم رقم (2937) . (7): (.......قلنا يارسو ل الله ومابثة قي الارص قال اربعون يوما يوم كسنة يوم كشهر ويوم كجمعة وسائر ايامه كا يامكم قلنا يارسو ل الله فذلك اليوم الذى كسنة اتكفينا فيه صلاة يوم قال لا اقدروالة قدرة قلنا يارسول الله ةما اسراعة في الارض قال كالغيس استدبرته الريح) رواة صحيح مسلم (18ـ65,66 مع شرح النووى).

خـێـزان

کەشوهەوا

بۆ بینینی كه‌ش و هه‌وای زیاتر كلیك بكه‌

تـه‌ندروستی

ئاگاداری گەورەبوونی پرۆستات بە

شلەی تۆو دروست دەكات

چى رووده‌دات ئه‌گه‌ر رۆژانه‌ تێكه‌ڵه‌ى دارچين و هه‌نگوين بخۆيت‌‌

موعجيزه‌ی هه‌نگوین و دارچین به‌ یه‌كه‌وه‌

زۆرترین بینراو