#مەسرور بارزانی .. متمانه‌دان به‌كابینه‌ی نۆیه‌م #ئاشتی هه‌ورامی له‌بری لێپرسینه‌وه‌ پۆستێكی..

پارتی و یه‌كێتی ، هه‌رێمی كوردستانیان كردووه‌ به‌ بازاڕێكی گه‌وره‌ بۆ توركیا و ئێران

هەواڵی / 13/4/2019 184 جار بینراوە

خاڵە هاوبەش و جیاوازەکانی هەرێمی کوردستان و سودان چین؟‌
پارتی و یه‌كێتی ، هه‌رێمی كوردستانیان كردووه‌ به‌ بازاڕێكی گه‌وره‌ بۆ توركیا و ئێران


ساڵی ٢٠١١ کاتێک بەهاری عەرەبی لە تونس و میسر سەریهەڵدا و بن عەلی و موبارەک لە دەسەڵات دوورخرانەوە، پریشکی ئەم بەهارە عەرەبییە چەندین وڵاتی دیکەی ناوچەکەی گرتەوە و خۆپیشاندانەکان گەیشتنە عێراق و هەرێمی کوردستانیش.
لە هەرێمی کوردستان بزوتنەوەی گۆڕان لەو کاتەدا راگەیەنراوێکی حەوت خاڵی بڵاوکردەوە و تیایدا دوای هەڵوەشانەوەی حکومەت و پێکهێنانی حکومەتێکی تەکنۆکراتی بێ لایەنی کرد، هەندێک کەس لە هەرێمی کوردستان پێیانوابوو خۆپیشاندانەکانی ١٧ی شوبات درێژکراوەی بەهاری عەرەبییە و هەربۆیە لەوانەیە تەخت و کورسی دەسەڵاتی پارتی و یەکێتی لەگەڵ بپێچێتەوە، هەرچەندە خۆپیشاندانەکان بۆ ماوەی نزیکەی دوو مانگ بەردەوام بوون بەڵام لە هەرێم ئەوە ڕووینەدا کە لە هەندێک وڵاتانی دیکەی بەهاری عەرەبی ڕوویاندا.

ئەمڕۆکەش دوای چەندین مانگ خۆپیشاندان لە سودان، دواجار سوپا پشتی خۆپیشاندەرانی گرت و کۆتاییان بە ٣٠ ساڵ دەسەڵاتداری عومەر حەسەن بەشیر و حیزبەکەی هێنا، تەنیا چەند کاتژمێرێک دوای بڵاوبوونەوەی هەواڵەکە نەوەی نوێ لەوانەیە وەک لاسایی کردنەوەی راگەیەنراوە حەوت خاڵییەکەی ساڵی ٢٠١١ی گۆران راگەیەنراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تیایدا دەڵێت دڵنیایین کە رۆژێک دێت خەڵکی هەرێم هاوشێوەی خەڵکی سودان کۆتایی بەم دەسەڵاتە دەهێنن.

بەڵام ئاخۆ ئەمە روو دەدات؟ سودان و هەرێمی کوردستان لە یەک دەچن؟
 بە بەراوردێکی کورتی نێوان هەرێمی کوردستان و وڵاتی سودان دەردەکەوێت کە زۆر خاڵی هاوبەشیان هەیە و لە زۆر ڕووەوە  لەیەک دەچن، بەشێک لەم خاڵە هاوبەشانەوە بریتین لە:
یەکەم: لە سودان کەمینەی فەرمانڕەوا لەماوەی ٣٠ ساڵی رابردوودا لە گەندەڵییەکی گەورەوەو تێوگلاون بە جۆرێک بەپێی راپۆرتەکانی شەفافییەتی نێودەوڵەتی لە هەموو ساڵانی رابردوودا سودان لە ریزی ٦ وڵاتی گەندەڵی جیهاندایە، فەرمانبەرانی حکومی بۆ ڕاییکردنی کاروباری هاوڵاتیان بە ئاشکرا بەرتیل لە خەڵک وەردەگرن، بەرپرسانی باڵای حیزبی و حکومیش بە زۆری زۆرداری خۆیان کردووە بە هاوبەش و شەریکی کۆمپانیاکان چ کۆمپانیا بیانییەکان و چ کۆمپانیاکانی کەرتی تایبەتی ناوخۆ.

ڕەنگە بە خوێندنەوەی ئەم پەرەگرافەی سەرەوە بڵێن جا خۆ ئەمە ڕێک هەرێمی کوردستانە، هەرێمی کوردستانیش وەک بەشێک لە عێراق لە راپۆرتەکانی شەفافییەتی نێودەوڵەتی لە ریزی وڵاتانی گەندەڵی جیهاندا پێناسە کراوە، هاوڵاتیان زۆربەیان لە راییکردنی کاروبارەکانیان لە دایرە و فەرمانگە حکومییەکان ناڕازین، لەوانەیە بەو رێژەی سودان نەبێت بەڵام لێرەش بەرتیل وەرگرتن هەیە بۆ کارێک کە لەڕووی یاساییەوە دەبێت حکومەت بۆ هاوڵاتیانی جێبەجێ بکات، بەرپرسانی باڵای حیزبەکان بە ئاشکرا خۆیان دەکەنە هاوبەش و شەریکی کۆمپانیاکانی کەرتی تایبەت، حیزبەکانی دەسەڵات پشکیان هەیە لە زۆربەی کۆمپانیاکاندا لە هەندێک حاڵەتیشدا بەبێ ئەوەی تەنانەت دۆلارێک سەرمایەیان دانابێت تەنیا لەپێناو ئاسانکاری بۆیان و پێدانی مۆڵەت خۆیان کردووە بە شەریک.

دووەم: لە سودان بەرپرسانی باڵای وڵات دەستیانگرتووە بەسەر سامانە سروشتییەکانی وڵاتدا و داهاتەکەیان بۆ خۆیان قۆرخ کردووە، سودان سێیەمین وڵاتی ئەفریقایە لە بەرهەمێنانی ئاڵتوندا، لە شەش مانگی یەکەمی ساڵی ٢٠١٧دا نزیکەی ٦٤ تەن ئاڵتون لەو وڵاتە بەرهەم هێنراوە کەچی لەو ڕێژەیە ٤٩ تەنی دیار نەماوە و بەرپرسانی حیزبی و حکومی دزیویانە و بۆ پڕکردنی گیرفانی خۆیان هەناردەی وڵاتانی دیکەیان کردووە و ئەو پارەی دەستیشان کەوتووە لە بانکەکانی وڵاتانی دیکەیان داناوە.

بە هەمان شێوە بەرپرسان دەستیان گرتووە بەسەر داهاتی نەوتیشدا، تەنیا بەپێی راپۆرتێکی ویکیلیکس بەرپرسێکی سودانی لە ساڵی ٢٠٠٩دا بڕی ٩ ملیار دۆلار لە داهاتی نەوتی وڵاتەکەی لە بانکێکی بریتانیا خستووەتە سەر حیسابەکەی خۆی، بەرپرسان هەر کامیان بەپێی ئاستی دەستڕۆیشتووییان پشکی خۆیان لە داهاتی نەوت بۆخۆیان پچڕییەوە.

ئەمەش تا رادەیەکی زۆر هاوشێوەی هەرێمی کوردستانە، پێویست بە وەبیرهێنانەوە ناکات، زۆربەی هاوڵاتیانی هەرێم دەزانن کە چۆن کۆمپانیا حیزبییەکان و هەندێک بەرپرسی حیزبی نەوتی کێڵگە نەوتییەکان دەفرۆشن بەبێ ئەوەی دۆلارێکی بخرێتە سەر حیسابی داهاتی حکومەتەوە و پارەکانیشیان بە هەمان شێوە دەبەنە دەرەوەی وڵات.

سێیەم: سودان بۆ دابینکردنی بودجە تەنیا پشتی بە داهاتی نەوت بەستووە، کاتێک لە دوای ساڵی ٢٠٠٥ نرخی نەوت بەرزبووەوە داهاتێکی زۆری دەست کەوت، بەڵام لە جیاتی ئەوەی ئەو داهاتە بۆ بوژانەوەی ژێرخانی ئابوری تەرخان بکرێت بەشی زۆری بە گەندەڵی بە هەدەر درا، جگە لەوەش بەو داهاتە زۆرە کە کەوتە دەستی بەرپرسانەوە، بەرپرسان کەوتنە بازرگانی کردن و هاوردەکردنی خواردەمەنی لە وڵاتانی دیکە تەنیا لەپێناو پڕکردنی گیرفانی خۆیان، ئەمەش بووە هۆی ئەوە کەرتەکانی کشتوکاڵ و بەرهەمە ناوخۆییەکان بە تەواوی لەناو بچن.

لە دوای ٢٠١١ کە سودانی باشور جیابووەوە و بەشی زۆری کێڵگە نەوتییەکان لەو بەشەدا بوون سودان تووشی قەیرانێکی ئابوری قوڵ بووەوە و رێژەی هەژاری زۆر زیاتر بوو بە جۆرێک نزیکەی لەسەدا ٥٠ هاوڵاتیان لەژێر هێڵی هەژاریدان و برسین، کەچی بەم حاڵەشەوە بەرپرسانی ئەو وڵاتە لە کاتێکدا دەیانزانی تەنیا رێگە ئەوەیە چاکسازی بکەن و بەپێی ستانداردە نێودەوڵەتییەکان بە جۆرێک چاکسازی ئیداری بکەن بۆ ئەوەی کۆمپانیای بیانی ئامادەبێت بچێت لەو وڵاتە وەبەرهێنان بکەن، کەچی سەرباری دروشمەکانی عومەر بەشیر بۆ چاکسازی، هیچ چاکسازییەک لەو وڵاتەدا نەکرا و وەبەهێنەری بیانیش ڕوویان نەکردە سودان بۆ ئەوەی دۆخی ئابوری ئەو وڵاتە باشتر ببێت.

لە هەرێمی کوردستانیش بۆ دابین کردنی بودجە هەر پشت بە داهاتی نەوت دەبەسترێت، کاتێک نرخی نەوت دابەزی قەیرانی دارایی هەرێمی گرتەوە، لە کاتێکدا لە دوای ٢٠٠٣ بودجەیەکی زۆری هاتە کوردستان بەرپرسانی هەرێم لە جیاتی ئەوەی ئەو بودجەیە بەکاربهێنن بۆ بوژانەوەی ئابوری کەچی تەنیا مۆڵ و باڵاخانەی بەرزیان پێ دروست کرد و ئەمەشیان وەک پێشکەوتن بە خەڵک دەفرۆشتەوە، دۆخی خزمەتگوزارییەکان وەک ڕێگاوبان و کارەبا و ئاو و... هەروەک رابردوو وایە و فەرقێکی ئەوتۆی نەکردووە و هاوڵاتیان تەنانەت لایەنگرانی حیزبەکانی دەسەڵاتیش لە دۆخی خزمەتگوزاری ناڕازین.

ئەو پارە زۆرەی کە بۆ ماوەی دە ساڵ هاتە هەرێمی کوردستانەوە نەک وەبەرهێنانی پێنەکرا بۆ بوژانەوەی کەرتەکانی دیکەی وەک کشتوکاڵ و پیشەسازی بەڵکو بەپێچەوانەوە ئەوەندەی دیکە کەرتەکانی دیکە پشتگوێ خران چونکە هەندێک لە کۆمپانیاکانی حیزب و کەسانی دەستڕۆێشتوو بەرژەوەندییان لەوەدابوو کە بازرگانی بکەن و خواردەمەنی و بەرهەمە کشتوکاڵییەکان هاوردە بکەن، بەمەش ئەوەندەی دیکە ئەو کەرتانە وێران بوون، جگە لەوەش بەهۆی گوێرایەڵبوونی حیزبەکان بە وڵاتانی دراوسێ هەرێمی کوردستانیان کردووەتە بازاڕێکی گەورە بۆ ساخکردنەوەی بەرهەمە کشتوکاڵییەکانی ئەو وڵاتانە ئەوە لە کاتێکدایە هەرێم خۆی دەبوو ئێستا هەناردەکەری بەرهەمە کشتوکاڵییەکان بێت، نەک هاوردەکار، ئەم گوێڕایەڵییەیان بۆ وڵاتانی دیکە بەو رادەیە گەیشتووە کە ئەگەر بشیانەوێت بۆ نمونە کەرتی کشتوکاڵ ببووژێننەوە ئەوا لە ترسی ئەو وڵاتانە ناوێرێن هەوڵی بۆ بدەن چونکە بوژانەوەی کەرتی کشتوکاڵ بە واتای ئەوە دێت ساڵانە چەندین ملیار دۆلار زیان بەر ئابوری وڵاتانی تورکیا و ئێران بکەوێت، ئەمەش شێوازێکی دیکەی کۆلۆنیالیزمە، کە لەم شێوازەدا دەسەڵاتی خۆماڵی لە ترسی دەسەڵاتی بیانی ناوێرێت ئابورییەکەی ببووژێنێتەوە و باجەکەشی دانیشتوانی هەرێم دەیدەن.

بەشێک لەو باجانە بریتین لە بەرزبوونی رێژەی بێکاری، بۆ نمونە ئەگەر کەرتی کشتوکاڵ ببووژێننەوە ئەوا بە هەزاران هەلی کار لەو کەرتەدا دابین دەکرێت، یان ئەگەر گرنگی بە کەرتی پیشەسازی بدرێت ئەوا بە هەمان شێوەیە بە هەزاران هەلی کار ساڵانە دروست دەبێت و رێژەی بێکاری و هەژاری کەم دەبێتەوە و جگە لەوەش بۆ دابینکردنی تەماتە و پەتاتە و شوتی ساڵانە بە سەدان ملیۆن دۆلاری ئەم وڵاتە ناچێتە دەرەوە.

چوارەم: عومەر حەسەن بەشیر لەم ساڵانەی دواییدا بانگەشەی چاکسازی و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی دەکرد، تەنانەت دادگای تایبەتی بۆ سزادانی گەندەڵکاران پێکهێنا، بە دەیان وتاری پێشکەشکرد بۆ نەهێشتنی گەندەڵی، کەچی دەرەنجامەکەی چی بوو؟ هیچ، چونکە لەم دادگایانەدا هیچ بەرپرسێکی گەندەڵی باڵا دادگایی نەکرا، هیچ جۆرە چاکسازییەک نەکرا کە یاسا سەرەوەر بێت و کەس لە سەرووی یاساوە نەبێت بۆ ئەوەی ئەم وڵاتە ڕێڕەوێکی دروست وەربگرێت و بە لایەنی کەم ببێتە هۆی دروستبوونی متمانە و وەبەرهێنەری بیانی روو لەو وڵاتە بکەن.

لە هەرێمی کوردستانیش دەسەڵاتداران بەردەوام بەڵێنی چاکسازی دەدەن، بە تایبەت لە ساڵی ٢٠١١وە بەردەوام ئەو بەڵێنانە دووپات دەکەنەوە، لیژنەی بۆ پێکدەهێنرێت، کۆمپانیای نێودەوڵەتی دەهێنرێت بۆ وردبینی کردن لە داهاتی نەوت، بەڵام لە کرداردا دۆخەکە هەمان دۆخی پێشوویە و هیچ ناگۆڕێت، دوو حیزبی دەسەڵاتدار ئامادەنین بەرپرسێکی پلە پێنجی حیزبەکەشیان بنێرنە بەردەم دادگا بۆ ئەوە لێکۆڵینەوەی لەگەڵدابکرێت.

 بەپێی ئەم بەراوردکارییە دەتوانین بڵێین کە دۆخی ئیدارەدانی هەرێم و سودان زۆر هاوشێوەی یەکترن، لە هەرێمیش ناڕەزایی لە دژی دەسەڵات زۆر بەهێزە و لە ساڵانی رابردوودا کەم رۆژ هەبوو چین و توێژە جیاوازەکان خۆپیشاندان نەکەن، بەڵام خۆپیشاندانەکان زۆر کەم دەسکەوت بوون، کە واتە دەکرێت هەندێک جیاوازیش هەبێت لەنێوان هەرێمی کوردستان و ئەو وڵاتانەی بە ئەزمونی بەهاری عەرەبیدا تێپەڕین، جیاوازییەکان چین؟

چەند جیاوازی بنەڕەتی هەن کە بریتین لە:
یەکەم: هەرچەندە لە هەرێمی کوردستان گەندەڵی گەورە هەیە، جیاوازیی چینایەتی گەورە دروست بووە، بەرپرسان دەستیان بەسەر بەشێکی زۆری داهات و سامانی وڵاتدا گرتووە، بەڵام جیاوازییەک هەیە ئەوەیش ئەوەیە بەو حاڵەشەوە دۆخی ژیان و گوزەرانی هاوڵاتیانی هەرێم لە زۆربەی ئەو وڵاتانە و بە تایبەت سودان باشترە، نە رێژەی هەژاری بەو ئاستە بەرزە و نە رێژەی بێکاری، کەم خێزان هەن موچەخۆرێکیان نەبێت، هەرچەندە بەشێکی بەرچاوی داهاتی نەوت دەستی بەسەردا دەگیرێت بەڵام بەشێکیش لەو داهاتەی دەمێنێتەوە لەڕێی موچەوە بەسەر خەڵکدا دابەش دەکرێت، ئەمەش تا رادەیەک بووەتە هۆی ئەوەی بازار بە تەواوی پەکی نەکەوێت و تەنانەت لە سەردەمی قەیرانی داراییدا بازاڕ نەڕووخا.

دووەم: لە هەرێمی کوردستان خالی بە‌هێز ئەوەیە سەرباری هەموو کەمووکوڕییەکان ئازادی حیزبایەتی هەیە و تا رادەیەکیش بەراورد بەو وڵاتانە ئازادی رادەربڕین هەیە، بوونی ئازادی حیزبایەتی تا رادەیەک گەرەنتی سیستمی سیاسی دەکات چونکە حیزبەکان بەپێی هاوکێشەی هێز پلان و ستراتیژی خۆیان دادەڕێژین، بەوپێیەی چەندین حیزبی گەورە و بچوک لە هەرێم هەن کە زۆرینەی خەڵک بەسەر ئەم حیزبانەدا دابەش بوون کە واتە لەکاتێکدا کە ئاسایشی نیشتمانی بکەوێتە مەترسییەوە یان توندوتیژی گەورە روو بدات حیزبەکان دەتوانن جەماوەر کۆنتڕۆڵ بکەن.

بەهۆی بوونی حیزبەکانەوە بەشێکی زۆری جەماوەر دواجار گوێرایەڵی حیزبەکانی خۆیانن، هەربۆیە زۆر قورسە جەماوەرێکی زۆر خۆڕسک ئامادەبن بەشداری لە خۆپیشاندانێکدا بکەن کە ئامانجەی رووخانی دەسەڵات بێت، جگە لەوە دوو حیزبی دەسەڵات لەڕووی پێگەی جەماوەریشەوە ئەوەندە لاوازنین کە هیچ جەماوەرێکیان نەبێت و لە بەرامبەریشدا ئەو حیزبانەی لە ئۆپۆزسیۆندان ئەوەندە پێگەیەکی جەماوەری بەهێزیان نییە کە بتوانین بە ئاسانی بەو دەرەنجامە بگەین کە خەڵکی هەرێمی کوردستان زۆرینەیان دژی دەسەڵاتن و خوازیار رووخانن، هەروەها بە بەردەوامی جۆرێک هاوسەنگی هێز لە هەرێمی کوردستاندا هەبووە کە ئەم هاوسەنگییە بووەتە هۆی سەقامگیری، ئەم هاوسەنگییەکەش بەوپێیەی تێکەڵ بە بەرژەوەندی ئابوری بووە بە ئاسانی تێکناچێت.

کەچی لە وڵاتێکی وەک سودان ئازادی حیزبایەتی و رادەربڕین نەبووە، هەربۆیە خەڵکی ناڕازی کاتێک فشاری ئابوری گەیشتە ئەو ئاستەی چیتر بەرگەی برسێتی نەگرن، لە پڕێکدا تەقینەوەی جەماوەری ڕوویدا، ئەمەش تا رادەیەک بۆ وڵاتانی دیکەش راستە.

سێیەم: حیزبەکانی دەسەڵاتداری هەرێم و تەنانەت بەشێک لە حیزبەکانی دیکەش بەسەر ئاجێندای وڵاتانی دیکەدا دابەشبوون، کەواتە بەم شێوەیە نییە کە هەموو هاوکێشە سیاسییەکانی ناو هەرێم بەپێی مەیلی خەڵک و لایەنە سیاسییەکان یەکلایی بکرێتەوە بەڵکو وڵاتانی دیکەش دەستیان هەیە لە راگرتنی هاوسەنگی و ئارامی و سەقامگیری هەرێمدا، ئەم وڵاتانە بە ئاسانی رێگە نادەن ناوچەی هەژمونی ئەوان ناسەقامگیر بێت.

چوارەم: هەرێمی کوردستان بووەتە بازاڕێکی گەورەی وڵاتانی دراوسێ، خۆپیشاندان و تێکچوونی سەقامگیری هەرێم کاریگەری لەسەر ئابوری ئەو وڵاتانەش دادەنێت ئەمەش هۆکارێکە کە ئەم وڵاتانە بە ئاسانی نەیانەوێت سەقامگیری هەرێم تێکبچێت.
پێنجەم: هەرێمی کوردستان بەشێکە لە عێراق و لەم چوارچێوەیەشدا بۆ راگرتنی هاوسەنگی لەنێوان پێکهاتەکانی دیکەی عێراقیشدا لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیشدا چاویان لە هەرێم بڕیوە، لەوانەیە بۆ وڵاتێکی وەک ئەمریکا لەپێناو کەمکردنەوەی هەژمونی ئێران پێویستی بە کورد هەیە یان پێچەوانەکەشی راستە، هەربۆیە تێکچوونی هەرێمی کوردستان کاریگەری لەسەر هاوکێشەیەکی گەورەتر دادەنێت و وڵاتان رەنگە بە ئاسانی ڕێگە بەمە نەدەن.

شەشەم: لە هەرێمی کوردستان سوپایەکی نیشتمانی نییە و دوو حیزبی دەسەڵات خاوەنی هێزی چەکداری خۆیانن، هەرچەندە ئەم دوو حیزبە هێزی چەکداریان هەیە و حیزبەکانی دیکەش هەوڵ دەدەن بۆ دروستکردنی سوپایەکی نیشتمانی، بەڵام روانینێکی خراپ لە کۆمەڵگادا بەرامبەر بە هێزی پێشمەرگە نییە، چونکە کەم خێزان و بنەماڵە هەیە کەسێکیان پێشمەرگە نەبێت، بۆیە روانینێکی خراپ بەرامبەر بە پێشمەرگە نییە جا با دوو حیزبی دەسەڵاتیش ئەم هێزانە لە بەرژەوەندی خۆیان و بۆ پاراستنی خۆیان بەکاربهێنن، لە میسر و سودان دواجار سوپا پشتگیری خەڵكیان کرد موبارەک و عومەر حەسەن بەشیریان دوور خستەوە بەڵام زۆر قورسە ئەمە بۆ کوردستان پێشبینی بکرێت کە رۆژێک زێرەڤانی و هێزەکانی حەفتا لە دژی سەرکردایەتی پارتی و یەکێتی بوەستنەوە.

کەواتە دەبێت چی بکرێت؟
وەک ئاماژەی پێکرا هێشتا زووە کە بوترێت دۆخی سیاسی و ئابوری و سیاسی و کۆمەڵایەتی لە هەرێمی کوردستان گەیشتووەتە ئەو ئاستەی کە تەقینەوەی جەماوەری گەورە ڕووبدات وەک ئەوەی نەوەی نوێ و شاسوار عەبدولواحید خوازیارین، بەڵام ئەمەش بەو واتایە نییە کە حیزبەکانی دەسەڵات پاڵی لێ بدەنەوە و بەردەوامبن لەسەر ئەم شێوازی حکومڕانییەی کە لە ٢٨ ساڵی رابردوودا کردوویانە.

هێشتا لە کوردستان پارتی و یەکێتی هەموو پردەکانی پشت خۆیان نەرووخاندووە و توانای گەرانەوەیان هەیە، بەو واتایەی بەهۆی بوونی ئازادی حیزبایەتی و میدیاوە و بەهۆی بوونی جۆرێک لە هاوسەنگی سیاسی دەرفەتی ئەوە ماوە هەنگاو بە هەنگاو چاکسازی بکرێت و قۆناغ بە قۆناغ بەرەو بونیادنانی پایەکانی حکومڕانییەکی باش هەنگاو بنرێت بە جۆرێک کە هەم حیزبەکانی دەسەڵات و هەم حیزبەکانی ئۆپۆزسیۆن لەم چاکسازییانە سودمەند بن.

بەڵام هەرچی زیاتر پرۆسەی چاکسازی دوابخرێت بە هەمان ئەندازەش بێ هیوایی زیاتر دەبێت و لەو قۆناغە نزیک دەبینەوە کە ئاشتەوایی کۆمەڵایەتی و سیاسی بکەوێتە مەترسییەوە، بە سەرنجدان بە ئەنجامی هەڵبژاردنەکان تا دێت پێگەی حیزبەکان لاوازتر دەبێت، ئەمەش هۆکارە سەرەکییەکەی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ژمارەی ئەو خەڵکە ساڵ بە ساڵ زیاتر دەبن کە هیوایان بە چاکسازی لەڕێی ئەم حیزبانەوە نەماوە.

بە کورتی دەبێت حیزبەکانی دەسەڵات ئەم دەرفەتەی کە ماوە لە بەردەمیان لە دەستی نەدەن، هەنگاو بە هەنگاو و بە هەماهەنگی لەگەڵ ئۆپۆزسیۆن و کۆمەڵگا دەست بکەن بە چاکسازی، بە جۆرێک کە هەم حیزبەکان بەرگەی ئەم چاکسازیانە بگرن و هەم کۆمەڵگا، دەستبردن بۆ چاکسازی هەنگاو بە هەنگاو لە کابینەی نۆیەم بە جۆرێک کە خەڵک هەست بە گۆڕانکاری بکەن، تەنیا چارەسەری گونجاو و درێژخایەنە کە هەم لە بەرژەوەندی دەسەڵات و هەم لە بەرژەوەندی گشتیدایە، ئەگەر بێتو ئەم چاکسازییانە لەوە زیاتر دوابخرێن دوور نییە لە ساڵانی داهاتوودا هەرێمی کوردستانیش تووشی جۆرێک لە تەقینەوەی جەماوەری بێت کە هەم خەڵک و هەم دەسەڵاتداران هەموویان باجەکەی بە قورسی بدەن.

زۆرترین بینراو