لێیان پرسیم: بردنی قوتوي بەتالي شەراب بۆ کارگەکەی تا پڕبکرێتەوە حەرامە؟

هەواڵی / 10/1/2018 515 جار بینراوە

لێیان پرسیم: بردنی قوتوي بەتالي شەراب بۆ کارگەکەی تا پڕبکرێتەوە حەرامە؟

 

شه‌ن پرێس :

وه‌ڵامدانه‌وه‌ی : دكتۆر حه‌سه‌ن پێنجوێنی
سلام عليكم ماموستاي بەريز : پرسياريكم هەيه ئەگەر وه‌لامم بدەيتەوه سوپاست دەكەم ،
من له ئەمريكا دەژيم سايق تريلەم ئەو شريكەيەي لەگەلي ئيش ئەكەم جاروبار قوتي بەتالي مشروب بار ئەكەم، ئەيبەم بو كارگەي مەشروب دروست كردن، لەمانگيكا ٤ بو ٥ جار،ئەو بارەم بەر ئەكەوي، بەس من بەبەتالي هەلي ئەگرم يەعني ( قوتوي بەتالي مەشروب ).. ئایا گونا‌بار دەبم؟
# # #


برا باشەکەم سڵاوی خوا لە تۆیش بێت
پاش سوپاس بۆ خودا و سەڵات وسەلام لەسەر پێغەممەر و ئال و بەیتی بۆ وەڵامی پرسیارەکەت دەڵێین: پرسیارەکەت نیشانەی ئەوەیە - سوپاس بۆ خودا- کەسێکی روو لەخودایت، و دەتەوێ خۆت لە گوناهـ بپارێزیت، ئینشائەڵڵا لەژیاندا سەرکەوتوو دەبێت و لە قیامەتیشدا بەختەوەر..
بۆ وەڵامی پرسیارەکەت پاش سوپاس بۆخودا و سەڵات وسەلام بۆ گیانی پاکی پێغەممەر و ئال و بەیتی.. دەڵێم:
خوای باڵادەست لەقورئانی پیرۆزدا دەفەرموێ: " وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى، وَلا تَعَاوَنُوا عَلَى الْأِثْمِ وَالْعُدْوَانِ." المائدة/ 2. واتە: یارمەتی یەکتربدەن لە سەر چاکە و پارێزکاری، و هاریکارمەبن لەسەر خراپەو دوژمنایەتی..
زانایان رەحمەتی خوایان لێ بێ ئەم کارەی تۆ باست کردووە بە یارمەتیدانی گوناهـ دادەنێن، چونکە تۆ بتڵی خاڵی دەبەیتەوە بۆ کومپانیایەک کە پڕی بکاتەوە لە عەرەق و شەراب .
هەوەها لەبارەی عەرەق و شەرابەوە هەرەشەی زۆر هەیە وەک ئەم فەرموودەیە:" مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ، فَلا يَقْعُدْ عَلى مَائِدَةٍ يُشْرَبُ عَلَيْهَا خَمْرٌ" روا أحمد والدارمی عن جابر، والطبرانی عن أبی هریرة. واتە: ئەوەی باوەڕی بە خودا و رۆژی قیامەت هەیە با لەسەر خوانێک دانەنیشێت کە شەرابی تیا بخورێتەوە.. شێخی ئەلبانی لەبارەی ئەم فەرمودەوە گوتویەتی: لەگەڵ ئەوەدا کە سەنەدی ئەم ریوایەتە نەناسراوی تێدایە، چونکە لەکۆمەڵێ رێی ترەوە شاهیدی هەیە، بە دروست و سەحیح دادەنرێت..
منیش دەڵێم: دەقی ئایەتی ١٤٠ سورەی نیساء واتای ئەم فەرموودەیە پشت راست دەکاتەوە کە دەفەرموێ:" وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ، إِنَّكُمْ إِذًا مِثْلُهُمْ..." النساء/١٤٠. واتە: بێگومان خوا لەقورئاندا پێی ڕاگەیاندوون: کەهه‌ركات بیستان كه‌سانێ باوه‌ڕ بەئایه‌ته‌كانی خوا ناكه‌ن و گاڵته‌یان پێده‌كه‌ن، له‌گه‌ڵیان دامه‌نیشن ‌تا ده‌چنه‌ سه‌ر قسه‌یه‌كی تر، و واز له‌وكاره‌یان دێنن، دەنا ئێوه‌ش له‌ گوناح و تاواندا وه‌ك ئه‌وان ده‌بن.. لەبەر ئەوە کە فەرمان شکێنی خوای تێدایە واتای ئایەتەکە دەیگرێتەوە..
هەروەک لە سوورەتی ئەنعامیشدا بەراشکاوی دەفەرموێ:" وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا، فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ، حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ. "٦٨. واتە: کاتێ ئەوانەت بینی له‌ئایه‌ته‌كانی خوا خراپ ده‌دوێن، ڕوویان لێ وه‌رگێڕە وبەجێیان بێڵه‌،‌ تا لەبارەی شتێکی ترەوە دەدوێن..
دەگێڕنەوە کۆمەڵێ شەراب خۆر دەبەن بۆلای عومەری کوڕی عبد العزیز تا لەبارەیانەوە حوکم دەربکات، و پێیشی دەڵێن: کە یەکێک لەوانەی لەگەڵ ئەمانەدا هێنراوە شەرابی نەخواردۆتەوە،و بەڕۆژووش بووە، عومەریش دەڵێ: لەپێشا حەد لەو بدەن، چونکە خوا دەفەرموێ: " وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ " النساء/١٤٠، واتە: بێگومان خوا لە قورئانەدا پێی ڕاگەیاندوون: کەهه‌ركات بیستان كه‌سانێ باوه‌ڕ بەئایه‌ته‌كانی خوا ناكه‌ن و گاڵته‌یان پێده‌كه‌ن، له‌گه‌ڵیان دامه‌نیشن ‌تا ده‌چنه‌ سه‌ر قسه‌یه‌كی تر، و واز له‌وكاره‌یان دێنن، دەنا ئێوه‌ش له‌ گوناح و تاواندا وه‌ك ئه‌وان ده‌بن...ئەمەش مادام ئینکاری نەکردووەو پێی ناخۆش نەبووە ئەو گوناهە دەکرێ لە حوکما هاو بەشیانە..
هەروەک لای هەموو ئیماندارێک ئاشکرایە پێغەممەری خودا صلی اللە علیە وسلم نەفرینی کردووە لەوانەی پەیوەندییان بە شەرابەوە هەیە:وەک لەم فەرمودەیەدا هاتووە " عن ابْنِ عُمَرَ قال قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : ( لَعَنَ اللَّهُ الْخَمْرَ وَشَارِبَهَا وَسَاقِيَهَا وَبَائِعَهَا وَمُبْتَاعَهَا وَعَاصِرَهَا وَمُعْتَصِرَهَا وَحَامِلَهَا وَالْمَحْمُولَةَ إِلَيْهِ ). وصححه الألباني في صحيح أبي داود .واتە: خوا نەفرینی کردووە لە شەراب و ئەوەش دەیخواتەوە، و ئەوەی دەیگێڕێت، وئەوەش دەیفرۆشێت، وئەوەش دەیکڕێت، وئەوەش دروستی دەکات، و ئەوەش بۆی دروست دەکرێ، و ئەوەی هەڵی دەگرێ، و ئەوەش بۆی هەڵدەگیرێ..
ئەم فەرموودەیەش لەم هاوەڵانەوە ریوایەت کراوە: " عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، وَعَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ، وَعَبْدِ اللهِ بْنِ عَبَّاسٍ، وَعَبْدِ اللهِ بْنِ عَمْرٍو، وَأَنَسٍ، وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، وَعُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ ".

ئەگەر دەتوانی داوایان لێ بکەیت: ئەو سندوقانە بە ترومبێلەکەی تۆ بارنەکەن، ورازی بوون لەسەر ئەوکارەت بمێنێتەوە قەیدی نییە، بەڵام ئەگەر لێت قبووڵ نەکەن، ئەوا شەرعەن دەبێ وازی لێ بێنی، ئەگەر پەکت نەکەوێ و موحتاج بوون رووت تێ نەکات، چونکە ناچاری حوکمی خۆی هەیە، ئەگەر دەیشزانی موحتاج و ناچاریت و ناتوانی کت و پڕ وازی لێ بێنیت، ئەوە حوکمەکەی وەک ئەو کەسە وایە کە گۆشتی مردارۆ بوو دەخوات لەبەر ناچاری، قورئان دەفەرموێ:" فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلا عَادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ " البقرة/ 173. واتە: هه‌ر كه‌سێ له‌به‌ر ناچاریی به‌ ئه‌ندازه‌ی پێویست بخوات و زیاده‌ خوَری نه‌كات، هیچ تاوان و گوناهێكی ناگات، بەڵام لەم حاڵەتەدا دەبێ بە جیددی بۆ کارێکی تر بگەڕێیت کە حەرامی تیا نەبێت، کاتێ ئەو کارە تازەیەت دییەوە خێرا واز لەمەی ئێستات بهێنە..
ئەوەش بزانە کەسێک لەبەر خوا واز لە حەرامێک بێنێ خودا شتێکی باشتر بە حەڵاڵی دەکاتە نسیبی.. خوایش دەفەرموێ: " ... وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا (2) وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ..." الطلاق/ ٢. واتە: ئەوەی لە خودا بترسێ خوا دەرووی لێدەکاتەوە، و لەشوێنێکەوە رزقی دەدات و ژێواری بۆ دەنێرێ خۆی نەهاتبێ بە خەیاڵیدا..
ئەوە حوکمە شەرعییەکەیەتی.. و خوایش ئاگادارترە..
د. حسن پێنجوێنی
پێرس – ئوسترالیا..

بییر خستنەوەیەک:

براکەم! دڵنیابە خوا پەکت ناخات.. چەند ساڵێک لەمەوبەر برادەرێک لە سویدەوە نامەیەکی بۆ ناردم و پرسیبووی: من لە دوکانێکا کاردەکەم گۆشتی بەراز و شەرابی تیا دەفرۆشرێت؟ ئایا دروستە من لەم دوکانەدا کار بکەم؟ گوتم: ئەگەر ناچار نەبێت نەخێر حەرامە.. ئەڵبەت کوڕە ئیمانەکەی بە هێز بوو وازی هێنا و پاش ماوەیەک نامەیەکی بۆ ناردم و گوتی ویستومە سوپاست بکەم الحمد للە خوا کارێکی زۆر لەوە باشتری کردووە بە نسیبم..
نوخشەبێ لە تۆیش..